Binom, toplam veya fark biçimindeki ifadelerin kuvvetlerini açmayı, açılımdaki terimleri ve katsayılarını kombinasyon yardımıyla belirlemeyi kapsar.
Öğrencinin genel terimi kullanarak istenen kuvvete ait katsayıyı ya da sabit terimi bulabilmesi, katsayılar arasındaki eşitliklerden bilinmeyenleri belirleyebilmesi gerekir. AYT’de bu konu; katsayı oranları, katsayı toplamları ve bir açılımın başka bir ifadeyle çarpılması üzerinden sorulabilir.
Değişkenin paydada bulunduğu ifadelerde üsleri dikkatle birleştirmek, fark içeren açılımlarda işaretleri izlemek önemlidir. Seçenekler genellikle sayısal sonuçlardan oluşur; terimin sırası ile değişkenin üssünü karıştırmak veya kombinasyon çarpanını unutmak yanlış sonuca götürebilir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruOrta
a pozitif bir gerçel sayı olmak üzere,
(x2+xa)12
açılımındaki sabit terimin katsayısı, x3 lü terimin katsayısının 45 katıdır.
Buna göre, x6 lı terimin katsayısının sabit terimin katsayısına oranı kaçtır?
Cevabı göster
Cevap: D — 157
Kısaca —x6 lı terimin katsayısının sabit terimin katsayısına oranı 157 olur.
Açılımın genel terimi (k12)(x2)12−k(xa)k=(k12)akx24−3k olarak yazılır. Sabit terim için 24−3k=0⟹k=8,x3 lü terim içinse 24−3k=3⟹k=7 bulunur. Sabit terimin katsayısı x3 lü terimin 45 katı olduğundan (812)a8=45(712)a7 eşitliği yazılır; (812)=495 ve (712)=792 sadeleştirildiğinde 85a=45 ve buradan a=2 bulunur. x6 lı terim için 24−3k=6⟹k=6 olduğundan istenen oran (812)⋅28(612)⋅26=495⋅4924=157 olarak elde edilir.
2. soruOrta
n≥4 bir tam sayı olmak üzere (1+x)n açılımında xk teriminin katsayısı ak ile gösteriliyor. a4=6a2 olduğuna göre, a3a5 oranı kaçtır?
Cevabı göster
Cevap: A — 514
Kısaca — İstenen a3a5 oranı 514 olarak bulunur.
(1+x)n açılımında xk lı terimin katsayısı ak=(kn) olur. Verilen a4=6a2 eşitliği (4n)=6(2n) anlamına gelir ve faktöriyel açılımından 24n(n−1)(n−2)(n−3)=6⋅2n(n−1) denklemini verir. Gerekli sadeleştirmeleri yaptığımızda (n−2)(n−3)=72=9⋅8 eşitliğinden n=11 bulunur. Buradan aradığımız oran a3a5=(311)(511)=11!/(3!⋅8!)11!/(5!⋅6!)=5⋅48⋅7=514 olarak hesaplanır.
3. soruZor
n≥3 olmak üzere,
(1+x)n
açılımında x2 li ve x3 lü terimlerin katsayıları toplamı 220’dir.
Buna göre,
(1−x)n(1+x)
açılımında x7 li terimin katsayısı kaçtır?
Cevabı göster
Cevap: A — 132
Kısaca — Açılımdaki x7 li terimin katsayısı 132 olarak bulunur.
(1+x)n açılımında x2 ve x3 lü terimlerin katsayıları toplamı (2n)+(3n)’tür ve Pascal özdeşliği gereğince bu toplam (3n+1) değerine eşittir. 6(n+1)n(n−1)=220 eşitliğinden (n+1)n(n−1)=1320=12⋅11⋅10 yazılarak n=11 elde edilir. (1−x)11(1+x)=(1−x)11+x(1−x)11 ifadesinde x7 li terim, birinci parçanın x7 li terimi ile ikinci parçanın x6 lı teriminin çarpımından meydana gelir. Bu terimlerin katsayıları sırasıyla (−1)7(711)=−330 ve (−1)6(611)=462 olduğundan toplam katsayı 462−330=132 çıkar.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.