Ülke Örnekleri (Almanya, Fransa, Japonya, Somali vb.) konusu, ülkelerin ekonomik faaliyetlerini doğal koşullar, altyapı, ulaşım, sanayi ve hizmet sektörleriyle ilişkilendirerek karşılaştırmayı kapsar.
Öğrencinin gelişmişlik farklılıklarını yorumlaması, sanayinin kuruluş yerinde pazar ve tedarik bağlantılarının önemini değerlendirmesi, ekonomik çeşitlenmeyi sınırlayan etkenleri ayırt etmesi beklenir. AYT Coğrafya-2 sorularında ülkelere ilişkin kısa açıklamalardan kapsamlı sonuç çıkarma, yer seçimini gerekçelendirme veya bir ekonomik önlemin neden yetersiz kaldığını belirleme istenir.
Seçeneklerde farklı nedenler ve genellemeler sunulur; yalnızca ham madde yakınlığına odaklanmak ya da gelişmişliği tek bir etkene bağlamak hataya yol açabilir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Almanya ve Fransa’da ulaşım ağları sık, sanayi üretimi çeşitlenmiş ve hizmet sektörünün millî gelir içindeki payı yüksektir. Somali’de ise kuraklık riski, altyapı yetersizlikleri ve siyasal istikrarsızlık ekonomik faaliyetleri sınırlandırmaktadır.
Bu karşılaştırmadan çıkarılabilecek en kapsamlı sonuç aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: A — Bir ülkenin gelişmişlik düzeyi, doğal koşulların yanı sıra beşerî ve kurumsal birikimle de ilişkilidir.
Kısaca — Almanya ve Fransa ile Somali örnekleri, bir ülkenin gelişmişlik düzeyinin doğal koşulların yanı sıra beşerî ve kurumsal birikimle de doğrudan ilişkili olduğunu ortaya koyar.
Verilen metin incelendiğinde Almanya ve Fransa’nın gelişmişliğinde yalnızca doğal çevre değil; sık ulaşım ağları, sanayi çeşitliliği ve hizmet sektörünün payı gibi beşerî unsurlar öne çıkmaktadır. Somali’de ise kuraklık gibi doğal faktörlerin etkisi altyapı yetersizlikleri ve siyasal istikrarsızlık gibi kurumsal sorunlarla katlanmaktadır. Bu karşılaştırma, ekonomik kalkınmanın tek başına maden veya iklim gibi doğal unsurlara indirgenemeyeceğini açıkça kanıtlar.
2. soruKolay
Bir otomotiv şirketi kuruluş yeri olarak iki alanı karşılaştırmıştır.
I. alan: Tedarikçi kümesine, pazara ve ulaşım ağına yakın; demir cevherine uzak
II. alan: Demir cevherine yakın; pazar ve tedarik bağlantıları zayıf
Şirket, I. alanı II. alana tercih etmiştir.
Almanya ve Fransa sanayisi düşünüldüğünde bu seçimin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: B — Tedarikçi kümelenmesi, erişilebilirlik ve pazara yakınlığın toplam maliyeti azaltması
Kısaca — Otomotiv sektöründeki fabrika yeri tercihinde tedarikçi kümelenmesi, erişilebilirlik ve pazara yakınlığın toplam maliyeti azaltması belirleyici olmuştur.
Otomotiv sanayisi, binlerce farklı parçanın zamanında montaj hattına ulaşmasını gerektiren karmaşık bir sektördür. Bu nedenle fabrikayı tek bir demir madeninin yanına kurmak yerine, yan sanayi kümelenmelerine, gelişmiş ulaşım ağlarına ve tüketim pazarına yakın konumlandırmak lojistik süreyi ve toplam maliyeti çok daha fazla düşürür. Ağır sanayi kuruluş yerini yalnızca ham madde yataklarına yakınlıkla açıklayan geleneksel ezber bu sorudaki en temel çeldiricidir.
3. soruOrta
K ülkesinde üretim yağışa bağımlı tarımda yoğunlaşmış; tarım dışı sektörlerin ekonomideki payı düşük kalmıştır. Hükûmet yalnızca tarım ürünlerinin ihracat vergisini azaltmıştır.
Bu önlemin tek başına kalıcı ekonomik çeşitlenme sağlamaması aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?
Cevabı göster
Cevap: E — Üretim yapısının dönüşmesinin, altyapı, enerji, beceri ve kurumsal kapasitenin birlikte geliştirilmesini gerektirmesiyle
Kısaca — Tek başına vergi indirimi yetersizdir; çünkü ekonomik çeşitlenme için altyapı, enerji, beceri ve kurumsal kapasitenin birlikte geliştirilmesi gerekir.
Bir ülkede sanayi ve hizmetler gibi yeni sektörlerin gelişebilmesi yalnızca tarım ürünlerindeki ihracat vergisini düşürmekle sağlanamaz. Sanayileşme ve üretim çeşitliliği için güvenilir enerji arzı, modern ulaşım ağları, eğitimli iş gücü ve hukuki güvence sağlayan kurumlar vazgeçilmezdir. Bu tamamlayıcı unsurlar eş zamanlı inşa edilmediğinde tek bir mali teşvik, ekonominin iklim dalgalanmalarına ve tek bir sektöre olan bağımlılığını kıramaz.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.