Ekstrem Doğa Olayları, doğadaki olağandışı süreçlerin nedenlerini, ortaya çıktıkları çevre koşullarını ve etkilerini kapsar.
AYT Coğrafya-2 kapsamında öğrencinin sıcak hava dalgalarının olası sonuçlarını değerlendirmesi, jeolojik ve jeomorfolojik kökenli olayları ayırt etmesi ve olaylarla sonuçları arasında ilişki kurması beklenir. Sorular genellikle kısa bir açıklamadan hareketle uygun değerlendirmeyi, olay ve sonuç eşleştirmesini ya da beklenmeyen etkiyi buldurur.
Seçeneklerde farklı olay türleri, olası etkiler veya bölgesel karşılaştırmalar yer alabilir. Olayın yalnızca şiddetine odaklanıp bölgenin iklim ve çevre özelliklerini gözden kaçırmak, kökenleri karıştırmak ve olumsuz soru kökünü atlamak sık yapılan hatalardır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Sıcak hava dalgası, sıcaklıkların mevsim normallerinin belirgin biçimde üzerine çıkması ve bu durumun birkaç gün sürmesidir. Bu süreç özellikle kentlerde ve tarım alanlarında hissedilir.
Aşağıdakilerden hangisi sıcak hava dalgasının olası sonuçlarından biri değildir?
Cevabı göster
Cevap: D — Sıcaklık artışına bağlı olarak havanın maksimum nem miktarının azalması
Sıcaklık arttıkça havanın taşıyabileceği maksimum nem miktarı azalmaz, artar. Bu nedenle maksimum nem miktarının azalması sıcak hava dalgasının beklenen sonucu değildir. Tarımsal verim kaybı, su talebi ve soğutma enerjisi kullanımının artması ile orman yangını riskinin yükselmesi ise olası sonuçlardır.
2. soruKolay
Jeolojik ve jeomorfolojik kökenli ekstrem olaylar, yer kabuğundaki hareketler ve yer şekillerinin ani değişimiyle ortaya çıkar. Bu olaylar kısa sürede büyük yıkıma yol açabilir.
Aşağıdakilerden hangisi bu gruba giren bir olay ve onun tipik bir sonucu olarak birlikte verilmiştir?
Cevabı göster
Cevap: A — Deprem – yerleşmelerin ve altyapının hasar görmesi
Deprem yer kabuğu hareketlerinden kaynaklanan jeolojik bir ekstrem olaydır ve yerleşmeler ile altyapıda ağır hasara yol açar. Diğer seçeneklerdeki olaylar meteorolojik veya hidrolojik kökenlidir.
3. soruKolay
Bir olayın değerlendirilmesi, yalnızca şiddetine değil, o yerin iklim ve çevre özelliklerine de bağlıdır. Aynı sıcaklık veya yağış değeri bir bölgede olağan, başka bir bölgede olağandışı kabul edilebilir.
Bu yaklaşıma göre aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: B — Ilıman bir kıyı bölgesinde yaz sıcaklıklarının mevsim normallerinin belirgin üzerinde uzun süre kalması ekstrem olaydır.
Ekstremlik, olayın o yerin mevsim normallerinden sapmasına göre belirlenir. Ilıman kıyılarda yazın uzun süren aşırı sıcaklar normale göre sapma olduğundan ekstrem sayılabilir; ekvatoral sıcaklık, kutupsal soğuk, çöl kuraklığı veya dağ karı o yerlerin olağan koşullarıdır.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.