Küresel İklim Değişikliği ve Doğa Olaylarının Geleceği, sıcaklık artışının buzullar, canlıların yaşam alanları ve bölgelerin iklim değişikliğine karşı kırılganlığı üzerindeki etkilerini kapsar.
Öğrencinin albedo kavramını yorumlaması, türlerin yer değiştirmesini çevresel koşullarla ilişkilendirmesi ve bölgeleri yağış, yükselti, kıyı konumu ile ekonomik faaliyetler açısından karşılaştırması beklenir. AYT Coğrafya-2 sorularında kısa bir açıklamadan neden veya sonuç çıkarılması ya da özellikleri verilen bölgelerin karşılaştırılması istenebilir.
Seçeneklerde farklı nedenler, sonuçlar veya bölge eşleştirmeleri sunulabilir. Neden ile sonucu karıştırmak ve bölgesel kırılganlığı yalnızca sıcaklığa bağlamak sık yapılan hatalardandır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Kutup bölgelerindeki buzul örtüsünün küresel ısınmayla birlikte hızla erimesi, bu bölgelerde güneş ışınlarının yansıma oranını (albedo) azaltmaktadır.
Bu durumun ortaya çıkardığı sonuç aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: C — Bölgede yüzeyin daha fazla ısı absorbe ederek ısınmanın hızlanması
Kısaca — Buzulların erimesiyle yüzey albedosunun düşmesi, açığa çıkan koyu yüzeylerin güneş ışınlarını daha fazla soğurmasına ve bölgesel ısınmanın hızlanmasına yol açar.
Beyaz ve parlak kar-buzul örtüsü güneş ışınlarının büyük bir kısmını uzaya geri yansıtarak yüksek albedo değeri sergiler. Buzul örtüsü eridiğinde alttan çıkan koyu renkli deniz ve kara yüzeyleri ışınları yansıtmak yerine absorbe eder (soğurur). Isıyı hapseden bu yüzeyler sıcaklığı daha da artırarak buzulların erimesini hızlandırır ve böylece küresel ısınmayı besleyen bir pozitif geri besleme döngüsü ortaya çıkar.
2. soruKolay
Küresel ısınmanın etkisiyle dünya genelinde sıcaklık ortalamalarının artması, birçok canlı türünün yaşam alanlarını değiştirmesine neden olmaktadır. Bazı türler daha yüksek enlemlere veya daha yüksek rakımlara göç etmektedir.
Bu durumun temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: E — Uygun sıcaklık koşullarının daha yüksek enlem ve yükseltilere kayması
Küresel ısınma sonucunda iklim kuşakları kutuplara doğru kayar; canlılar da uygun iklim koşullarını takip ederek daha yüksek enlemlere veya rakımlara göç eder.
3. soruOrta
İklim değişikliğine karşı kırılganlıkları incelenen dört bölgenin özellikleri şöyledir: K: Bol yağışlı, alçak kıyı; tarımda su açığı sınırlı. L: Yarı kurak iç kesim; tarım büyük ölçüde yağışa bağlı. M: Yüksek ve nemli iç kesim; su kaynakları yeterli, ekonomik faaliyetler çeşitli. N: Yarı kurak, alçak delta; tatlı su sınırlı, ekonomi büyük ölçüde yağışa bağlı tarıma dayanıyor. Deniz seviyesinin yükselmesi, kuraklığın şiddetlenmesi ve bunlara bağlı tarımsal verim kaybı birlikte değerlendirildiğinde bu bölgelerden hangileri üç risk bakımından da belirgin biçimde kırılgandır?
Cevabı göster
Cevap: E — Yalnız N
Kısaca — Üç risk bakımından da belirgin biçimde kırılgan olan tek bölge N’dir. Alçak deltada bulunması deniz seviyesinin yükselmesine karşı kırılganlık yaratır. Yarı kurak olması ve tatlı su kaynaklarının sınırlılığı kuraklığa duyarlılığını artırır; yağışa bağlı tarıma dayanan ekonomisi de tarımsal verim kaybından güçlü biçimde etkilenir. L, kuraklık ve tarımsal verim kaybına açık olsa da iç kesimde bulunduğundan deniz seviyesinin yükselmesinden doğrudan etkilenmez.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.