Çevre Politikaları, Çevre Örgütleri ve Uluslararası Çevre Anlaşmaları, çevre sorunlarına karşı geliştirilen ulusal yaklaşımları, uluslararası iş birliğini ve çevrenin korunmasına yönelik kuruluşların amaçlarını kapsar.
Öğrencinin sürdürülebilirlik ilkesini uygulamalarla ilişkilendirmesi, çevre örgütlerinin çalışma alanlarını tanıması ve anlaşmaları hedefledikleri sorunlara göre ayırt edebilmesi beklenir. AYT Coğrafya-2 sorularında bir çevre sorunu veya anlaşmanın amacı açıklanarak ilgili anlaşmanın belirlenmesi ya da bir ülkenin çevre yaklaşımıyla bağdaşmayan uygulamanın seçilmesi istenebilir.
Seçeneklerde anlaşma adları veya farklı politika örnekleri bulunabilir. Ozon tabakasının incelmesiyle iklim değişikliğini karıştırmak ve olumsuz soru kökünü gözden kaçırmak sık yapılan hatalardandır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Atmosferdeki ozon tabakasını incelten maddelerin üretim ve kullanımının sınırlandırılması amacıyla imzalanmış uluslararası bir anlaşma bulunmaktadır.
Bu anlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: D — Montreal Protokolü
Kısaca — Atmosferdeki ozon tabakasını incelten kloroflorokarbon (CFC) gibi maddelerin üretim ve kullanımını sınırlandırmayı amaçlayan uluslararası anlaşma Montreal Protokolü’dür.
Çevre sözleşmelerini çalışırken ozon tabakasını incelten gazlar ile küresel ısınmaya yol açan sera gazlarını birbirine karıştırmamalısın. En yaygın çeldiriciler olan Kyoto Protokolü ve Paris Anlaşması doğrudan sera gazı salımları ve iklim değişikliğiyle mücadeleyi amaçlar. Ramsar Sözleşmesi sulak alanların korunmasını, CITES ise nesli tehlikedeki yabani türlerin ticaretini denetler. Dolayısıyla ozon tabakasının korunmasına yönelik küresel uzlaşı Montreal Protokolü’dür.
2. soruKolay
Sanayi Devrimi’nden bu yana artan sera gazı salımlarının azaltılması için ülkelerin yükümlülük üstlendiği, iklim değişikliğiyle mücadeleyi amaçlayan bir uluslararası anlaşma kabul edilmiştir.
Bu anlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: E — Kyoto Protokolü
Kısaca — Sanayi Devrimi sonrasında artan sera gazı salımlarını azaltmak amacıyla ülkelere bağlayıcı hedefler getiren uluslararası iklim anlaşması Kyoto Protokolü’dür.
1997 yılında kabul edilen bu protokol, küresel ısınmayı yavaşlatmak için özellikle sanayileşmiş ülkelere sera gazı salımlarını düşürme yükümlülüğü getirmiştir. Çeldiricilerde yer alan diğer sözleşmeler farklı çevre alanlarına yöneliktir: Basel Sözleşmesi tehlikeli atıkların sınır ötesi taşınmasını, Helsinki Sözleşmesi Baltık Denizi’nin kirlilikten korunmasını, Bern Sözleşmesi Avrupa’nın yaban hayatını, Bonn Sözleşmesi ise göçmen yabani hayvan türlerini korumayı amaçlar.
3. soruKolay
Bazı ülkeler çevre sorunlarını yalnızca ulusal ölçekte ele alırken bazıları hem iç politikalarında hem de uluslararası iş birliğinde sürdürülebilirlik ilkelerini önceleyen bir yaklaşım benimser.
İkinci yaklaşımı benimseyen bir ülkenin aşağıdaki uygulamalardan hangisini önceliklendirmesi beklenmez?
Cevabı göster
Cevap: C — Fosil yakıt sübvansiyonlarını artırması
Kısaca — Uluslararası iş birliğini ve sürdürülebilirliği ilke edinen bir ülkenin fosil yakıt sübvansiyonlarını artırması beklenmez.
Küresel ölçekte çevreye duyarlı bir yönetim; sınır ötesi kirliliği azaltan projelere ortak olmayı, denizleri korumayı ve sınır aşan sularda uzlaşmayı önceliklendirir. Fosil yakıtlara sağlanan devlet desteklerinin (sübvansiyonların) artırılması ise karbon salımını özendirerek küresel iklim anlaşmalarının hedefleriyle açıkça çelişir. Bu nedenle sürdürülebilirliği benimseyen ülkeler fosil kaynakları desteklemek yerine yenilenebilir enerjiye geçişi hızlandırır.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.