Türkiye'nin Yer Şekilleri, İklimi ve Bitki Örtüsü konusu; dağların uzanışı, plato ve ovaların özellikleri, yağış rejimleri ve doğal bitki örtüsünün dağılışını kapsar.
Öğrencinin yükselti, bakı, sıcaklık ve deniz etkisi arasındaki ilişkileri kurabilmesi, bölgeler arasındaki farklılıkları nedenleriyle açıklayabilmesi beklenir. AYT Coğrafya-2 sorularında farklı yörelere ilişkin gözlemler karşılaştırılarak ortak neden aranabilir veya yer şekilleri hakkındaki yargıların doğruluğu sorgulanabilir.
Seçeneklerde farklı coğrafi etkenler ya da doğru kabul edilen yargıların birleşimleri sunulabilir. Orman üst sınırını yalnızca yükseltiyle açıklamak, yağış farklarında dağların etkisini gözden kaçırmak ve ovaların oluşum süreçlerini karıştırmak dikkat edilmesi gereken hatalardır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruOrta
Türkiye’de aşağıdaki durumlar gözlemlenmektedir:
Doğu Karadeniz’de orman üst sınırı yaklaşık 2000 m iken Toros Dağları’nda bu sınır 2500 m civarına yükselmektedir.
Aynı dağın güney yamaçlarında orman üst sınırı kuzey yamaçlara göre daha yüksektedir.
Bu iki durumun ortak açıklaması aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: D — Sıcaklık koşullarının farklılaşması
Toros Dağları daha güney enlemde yer aldığından Karadeniz dağlarına göre daha sıcaktır; güney yamaçlar ise daha fazla güneş ışığı aldığından kuzey yamaçlara göre daha sıcaktır. Her iki durumda da sıcaklık farkı, orman üst sınırının yükselmesinin temel nedenidir.
2. soruKolay
Türkiye’deki yer şekilleriyle ilgili şu yargılar verilmiştir:
I. Doğu Anadolu yüksek platolarının ortalama yükseltisi batıdaki platolara göre daha fazladır.
II. Karadeniz kıyı dağlarının kıyıya paralel uzanması, kıyı ovalarının dar kalmasına katkı sağlar.
III. Ege graben ovalarının oluşumunda yalnızca rüzgâr aşındırması etkilidir.
IV. Akdeniz Torosları kıvrım dağları karakteri taşır ve orojenezle yükselmiştir.
Bu yargılardan hangileri yanlıştır?
Cevabı göster
Cevap: C — Yalnız III
Ege graben ovaları rüzgar aşındırmasıyla değil, fay hatları boyunca çökme (tektonik) sonucu oluşur. Diğer üç iddia yer şekilleri düzenine uygundur: doğuda yükselti fazladır, Karadeniz dağları kıyıya paraleldir, Toroslar kıvrım dağlarıdır.
3. soruKolay
Karadeniz kıyısında yer alan bir ilde yılın her ayı yağışlı geçerken aynı boylam üzerinde, İç Anadolu’da yer alan bir ilde yaz ayları kurak geçmektedir.
İki il arasındaki bu yağış rejimi farkının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: B — Kuzey Anadolu Dağları’nın denizel hava kütlelerinin iç kesimlere geçişini engellemesi
Kıyıya paralel uzanan Kuzey Anadolu Dağları, Karadeniz üzerinden gelen nemli havanın iç kesimlere ulaşmasını engeller; bu yüzden kıyı her mevsim yağışlıyken iç kesimde yaz kuraklığı görülür.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.