Doğal Kaynakların Sürdürülebilir Kullanımı ve Ekolojik Ayak İzi, kaynakların yenilenme kapasitesi ile insan faaliyetlerinin oluşturduğu tüketim ve atık yükü arasındaki ilişkiyi kapsar.
Öğrencinin su yönetimi politikalarını sürdürülebilirlik açısından değerlendirebilmesi, nüfus ve sanayi artışının kaynaklar üzerindeki baskısını yorumlayabilmesi beklenir. AYT Coğrafya-2 sorularında kısa bir açıklamadan hareketle uygun uygulamayı ya da sürdürülebilirliğe uymayan seçeneği belirleme istenir.
Seçenekler genellikle farklı yönetim politikalarını, tüketim tercihlerini veya üretimden atığa uzanan uygulamaları karşılaştırır. Yalnızca tüketimin azalmasına odaklanmak, kaynakların yenilenme hızını gözden kaçırmak ve olumsuz soru kökünü yanlış okumak sık yapılan hatalardandır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Aşağıdakilerden hangisi bir ülkenin sürdürülebilir su yönetimi politikalarına örnek gösterilemez?
Cevabı göster
Cevap: C — Kurak bölgelerde salma sulama ile yeni tarım alanlarının açılması
Kısaca — Yer altı su kaynaklarının sınırsız şekilde kullanılmasına izin verilmesi, su rezervlerinin hızla tükenmesine yol açtığı için sürdürülebilir su yönetimi politikalarıyla bağdaşmaz.
Sürdürülebilir su yönetimi; su kaynaklarının gelecek kuşakların ihtiyaçlarını tehlikeye atmayacak şekilde korunmasını, tasarruflu ve verimli kullanılmasını amaçlar. Damla sulamanın yaygınlaştırılması, yağmur suyu hasadı, sanayide suyun geri kazanımı ve kaçak kullanımların denetlenmesi su tasarrufunu artıran koruyucu uygulamalardır. Yer altı sularının sınırsız ve denetimsiz kullanımına izin verilmesi ise akiferlerin kurumasına ve geri dönülemez çevre felaketlerine neden olacağından sürdürülebilirliğe tamamen aykırıdır.
2. soruKolay
Bir bölgede nüfusun artması, sanayi faaliyetlerinin yoğunlaşması ve yaşam tarzının tüketim odaklı hâle gelmesi doğal kaynaklar üzerindeki baskıyı güçlendirir. Bu baskının boyutu, kaynakların yenilenme hızı ile tüketim hızı arasındaki farka bağlıdır.
Buna göre aşağıdaki durumların hangisinde doğal kaynaklar üzerindeki baskının en fazla artması beklenir?
Cevabı göster
Cevap: E — Tüketim hızla artarken yenilenebilir kaynak payının düşmesi
Tüketim hızı yükselirken yenilenebilir kaynak payının azalması, yenilenemeyen kaynaklara bağımlılığı ve stok erimesini hızlandırır. Diğer durumlarda verimlilik veya koruma baskıyı sınırlar.
3. soruKolay
Sürdürülebilirlik yaklaşımı, yalnızca tüketimi azaltmakla sınırlı değildir; üretim, dağıtım ve atık aşamalarının birlikte planlanmasını da gerektirir. Aksi hâlde bir aşamada sağlanan kazanç başka bir aşamada kaybedilebilir.
Aşağıdakilerden hangisi bu bütüncül yaklaşımı en iyi yansıtır?
Cevabı göster
Cevap: C — Ürünlerin tasarımından kullanım sonrası geri dönüşümüne kadar yaşam döngüsünün dikkate alınması
Yaşam döngüsü bakışı, kaynağın çıkarılmasından atığa kadar tüm aşamaları birlikte ele alır. Diğer seçenekler yalnızca bir aşamada iyileşme gösterip zincirin geri kalanını ihmal eder.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.