Küresel Ticaret (Dünyada Ham Madde, Üretim ve Pazar Bölgeleri), ekonomik faaliyetlerin dünya üzerindeki dağılışını ve ülkelerin ticarette üstlendiği rolleri kapsar.
Öğrencinin ham madde kaynaklarını, üretim alanlarını ve pazar bölgelerini ayırt etmesi; teknoloji, katma değer ve gelişmişlik düzeyi arasındaki ilişkileri yorumlaması beklenir. AYT Coğrafya-2 sorularında bu konu, bir parçadaki neden-sonuç ilişkisini belirleme veya verilen öncülleri değerlendirme biçiminde sorulabilir.
Seçenekler farklı ekonomik açıklamalar ya da öncül birleşimleri sunabilir. Ham madde zenginliğini doğrudan yüksek gelirle eş tutmak ve bir ülkenin hem üretim hem pazar alanı olabileceğini gözden kaçırmak, dikkat edilmesi gereken hatalardır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Gelişmiş ülkeler ileri teknolojiye dayalı ürünleri ihraç ederken gelişmekte olan birçok ülke düşük katma değerli ham madde ve emek yoğun ürünlerle dünya ticaretine katılır. Bu fark, gelir dağılımında ülkeler arası uçurumu besler.
Bu parçada vurgulanan temel neden-sonuç ilişkisi aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: D — Teknoloji ve katma değer farkı, ülkeler arası gelir eşitsizliğini güçlendirir.
Kısaca — İhraç edilen ürünlerdeki teknoloji ve katma değer düzeyi, ülkeler arasındaki gelir eşitsizliğini besleyen ve güçlendiren temel etkendir.
Parçada gelişmiş ülkelerin ileri teknolojiye dayalı, yüksek katma değerli sanayi ürünleri satarak küresel ticaretten yüksek pay aldığı; buna karşın gelişmekte olan ülkelerin düşük katma değerli hammadde ve emek yoğun ürünlerle ticarete katıldığı belirtilmektedir. Bu yapısal fark, sermaye birikimini gelişmiş ülkeler lehine artırırken ülkeler arasındaki gelir dağılımı uçurumunu sürekli büyütmektedir. Dolayısıyla teknoloji ve katma değer farkı, ülkeler arası gelir eşitsizliğini güçlendirir.
2. soruKolay
Dünyadaki ham madde, üretim ve pazar alanlarının özellikleri hakkında şu değerlendirmeler yapılmıştır:
I. Petrol ve doğal gazın çıkarıldığı alanlar, enerji kaynağı üretim bölgelerindendir. II. Bir ülkenin sanayi ürünlerinde hem üretim hem pazar olabilmesi, ekonomik gelişmişlik düzeyiyle ilişkilidir. III. Tarımsal ham maddelerin tamamı yalnızca tropikal kuşakta üretilir. IV. Bir bölgenin pazar alanı sayılabilmesi için yalnızca yer altı kaynaklarının zengin olması yeterlidir.
Bu değerlendirmelerden hangileri doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: A — I ve II
I doğrudur çünkü petrol ve doğal gaz enerji ham maddesidir. II de doğrudur; gelişmiş ülkeler sanayi ürününde hem üretir hem tüketir. III yanlıştır çünkü tarımsal ham madde farklı iklim kuşaklarında da üretilir; IV yanlıştır çünkü pazar için asıl gereken talep ve satın alma gücüdür, yalnızca kaynak zenginliği yetmez.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.