Göç, Şehirleşme ve Sonuçları, nüfusun yer değiştirme nedenlerini, kentlerin büyümesini ve bu süreçlerin yerleşmeler üzerindeki etkilerini kapsar.
Öğrencinin kırsal alanların itici koşullarıyla kentlerin çekici özelliklerini ayırt etmesi, göçün konut, trafik ve altyapı üzerindeki baskısını yorumlaması beklenir. AYT Coğrafya-2 sorularında yerleşmelerin sorunlarını anlatan metinlerden çözüm önerileri değerlendirilir, öncüllerden uygun olanlar seçilir veya nüfus verilerinden net göçün miktarı ve yönü bulunur.
Seçenekler öncül birleşimleri ya da miktar ve yön eşleştirmeleri biçiminde olabilir. Doğal nüfus artışını göçle karıştırmak ve itici nedenleri çekici faktör saymak sık yapılan hatalardır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
I. Kentlerde iş imkânlarının çeşitli olması
II. Kentlerde eğitim ve sağlık hizmetlerinin daha gelişmiş olması
III. Kırsal alanda toprakların miras yoluyla parçalanması
Yukarıdakilerden hangileri, kırsal kesimden kentlere yönelik göçü hızlandıran çekici faktörler arasında yer alır?
Cevabı göster
Cevap: D — I ve II
Kısaca — Kentlerin sunduğu geniş iş olanakları ile gelişmiş eğitim ve sağlık hizmetleri göçü hızlandıran çekici faktörler olduğundan doğru yanıt I ve II’dir.
Kırdan kente göçte “çekici faktörler”, kentin sunduğu cazip imkânları ve yüksek yaşam standartlarını ifade eder. Kentlerde farklı sektörlerde iş bulma şansının yüksek olması (I) ile kaliteli eğitim ve sağlık kurumlarına erişim kolaylığı (II) kırsaldaki nüfusu kendine çeker. Miras yoluyla tarım topraklarının küçülerek verimsizleşmesi (III) ise insanları kırsalı terk etmeye zorlayan itici (push) bir etkendir.
2. soruOrta
Bir ilin 2020 yılı başındaki nüfusu 500.000 kişidir. Bu ilde aynı yıl içinde 8.000 kişi doğmuş, 3.000 kişi hayatını kaybetmiştir. 2021 yılı başında ilin nüfusunun 520.000 kişi olduğu belirlenmiştir.
Aşağıdakilerden hangisi bu ildeki net göç miktarı ve yönüdür?
Cevabı göster
Cevap: B — 15.000 kişi net göç alan
Kısaca — Yıllık toplam nüfus artışı 20.000 kişi olup bunun 5.000'i doğum-ölüm farkından kaynaklandığı için kalan 15.000 kişi net alınan göçtür.
İldeki toplam nüfus artışı 520.000−500.000=20.000 kişidir. Yıl içindeki doğal nüfus artışı (doğumlar ile ölümler arasındaki fark) ise 8.000−3.000=5.000 kişidir. Toplam nüfus artışından doğal artış çıkarıldığında net göç miktarı bulunur: 20.000−5.000=15.000 kişi. Nüfus doğal artıştan daha fazla büyüdüğü için il net göç alan durumundadır.
3. soruOrta
K metropolü aldığı göçle konut, trafik ve altyapı bakımından baskı altındadır. Bu kente trenle 35 dakika uzaklıktaki L yerleşmesi ise genç nüfusunu ve iş olanaklarını kaybetmektedir.
I. L’de eğitim, sağlık ve istihdam olanaklarının geliştirilmesi
II. Tren seferlerinin artırılması ve L istasyonu çevresinde planlı konut üretimi
III. Yeni yatırımların K metropolünde toplanması
Yukarıdaki önlemlerden hangileri bu sorunların azaltılmasına katkı sağlar?
Cevabı göster
Cevap: B — I ve II
Kısaca — L kentinde temel hizmetleri geliştirmek göçü kaynağında tutarken, hızlı raylı ulaşım ve istasyon çevresinde planlı konut üretimi K metropolünün baskısını hafifletir (I ve II).
Öncülleri tek tek değerlendirdiğimizde: L kentinde eğitim, sağlık ve istihdam koşullarının iyileştirilmesi (I), özellikle gençlerin kenti terk etmesini önleyerek göç baskısını yerinde dengeler. Tren seferlerinin artırılması ve L istasyonunda planlı konut alanlarının geliştirilmesi (II), K metropolünde çalışanların L’de yaşamasını sağlayarak K üzerindeki konut ve trafik yükünü hafifletir. Yatırımları zaten aşırı doymuş olan K metropolünde toplamak (III) ise kente göç akınını daha da artırıp mevcut sorunları derinleştireceğinden uygulanabilir bir çözüm değildir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.