Dünyada Tarım ve Hayvancılık (Tarım Türleri, Organik Tarım), tarımsal üretim ve hayvancılık faaliyetlerinin özelliklerini, üretim yöntemlerini ve ekonomik amaçlarını kapsar.
Öğrencinin entansif tarımı verimlilik ve kullanılan girdiler bakımından tanıması, ticari tarımla geçimlik tarımı karşılaştırması ve organik tarımın temel ilkelerini ayırt etmesi beklenir. AYT Coğrafya-2 sorularında bu ayrımlar, verilen öncülleri değerlendirme veya açıklanan üretim biçimiyle ilişkilendirilemeyen özelliği seçme yoluyla sorgulanabilir.
Seçeneklerde işletme büyüklüğü, teknoloji kullanımı, pazara yönelik üretim ve denetim gibi özellikler karşılaştırılır. İşletme genişliğini verimlilikle karıştırmak ve olumsuz soru kökünü gözden kaçırmak hataya yol açabilir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
I. Birim alandan alınan verimin yüksek olması
II. İşletme büyüklüklerinin oldukça geniş olması
III. Sulama, gübreleme ve modern tarım tekniklerinin yoğun şekilde kullanılması
Yukarıdakilerden hangileri entansif (yoğun) tarımın özellikleri arasında yer alır?
Cevabı göster
Cevap: A — I ve III
Kısaca — Modern girdilerin yoğun kullanılması ve birim alandan yüksek verim elde edilmesi entansif tarımın temel göstergeleridir (I ve III).
Gelişmiş ülkelerde uygulanan entansif (yoğun/modern) tarım yönteminde sulama, kaliteli tohum, gübreleme ve ilaçlama gibi zirai teknikler en üst düzeyde kullanılarak doğal koşullara bağımlılık en aza indirilir. Bu sayede arazinin büyüklüğünden bağımsız olarak birim alandan (hektardan) alınan verim maksimuma çıkar. Çok geniş ve makineli kaba tarım alanları ise genellikle ekstansif (kuru/geleneksel) tarım sisteminin bir özelliği olduğundan II. öncül entansif tarımın zorunlu nitelikleri arasında sayılmaz.
2. soruKolay
Organik tarımda doğal döngüler temel alınarak üretim yapılır; üretim süreci denetim altında yürütülür ve ürünler sertifikalandırılır.
Aşağıdakilerden hangisi organik tarım uygulamalarıyla doğrudan ilişkilendirilemez?
Cevabı göster
Cevap: D — Suni gübre ve kimyasal ilaç kullanımının yaygınlaştırılması
Kısaca — Organik tarımda ekosistemi ve insan sağlığını tehdit eden suni gübre ve kimyasal ilaçlar kesinlikle kullanılmaz.
Organik tarımın temel felsefesi sentetik kimyasal girdileri reddedip doğanın kendi döngüsünden yararlanmaktır. Bu nedenle suni gübre ve kimyasal ilaç kullanımının yaygınlaştırılması bu anlayışla tamamen zıttır. Burada zararlılarla biyolojik ve kültürel yöntemlerle mücadele edilmesi seni yanıltmasın; organik tarımda zararlılara karşı faydalı böcekler ve nöbetleşe ekim gibi çevreye dost yöntemler kullanılır. Denetim, sertifikasyon ve toprak verimliliğini koruyan doğal uygulamalar ise organik tarımın vazgeçilmez basamaklarıdır.
3. soruKolay
Ticari tarımda üretim, iç ve dış pazar talebine göre planlanır; makineleşme, girdi kullanımı ve verimlilik ön plandadır. Geçimlik tarımda ise işletme ölçeği küçük, teknoloji kullanımı ise sınırlıdır.
Aşağıdakilerden hangisi ticari tarımın ayırt edici özelliklerinden biri olarak gösterilemez?
Cevabı göster
Cevap: D — Çıktının öncelikle aile içi tüketime ayrılması
Kısaca — Üretilen ürünlerin öncelikle aile içi tüketime ayrılması ticari değil, geçimlik tarımın temel özelliğidir.
Unutma ki ticari tarımda temel amaç, iç ve dış pazarlar için yüksek miktarda ve kâr odaklı üretim yapmaktır. Bu doğrultuda sermaye, modern makineler ve ileri tarım teknikleri yoğun biçimde kullanılarak yüksek verim hedeflenir. Çıktının öncelikle aile içi tüketime ayrılması ise pazar kaygısı gütmeyen geleneksel geçimlik tarıma aittir. Pazar talebine göre üretim yapılması ve satışa sunulan ürün miktarının yüksekliği ise ticari tarımın en belirgin yönleridir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.