Uluslararası İlişkilerde Denge Stratejisi (1774-1914), Osmanlı Devleti’nin büyük devletler arasındaki çıkar çatışmalarından yararlanarak varlığını koruma çabalarını ve bu süreçte yaşanan siyasi gelişmeleri kapsar.
Öğrencinin Mısır meselesi, Boğazlar, Balkanlar ve Süveyş Kanalı gibi başlıkları devletlerin amaçlarıyla ilişkilendirmesi; savaş, antlaşma ve işgallerin sonuçlarını ayırt etmesi beklenir. AYT Tarih-1 sorularında kısa bir tarihsel açıklamadan hareketle neden veya sonuç belirleme, devletlerin tutumlarını yorumlama ve öncülleri değerlendirme öne çıkar.
Seçenekler farklı siyasi sonuçlar ya da öncül birleşimleri sunabilir. Devletlerin değişen çıkarlarını gözden kaçırmak ve olayların nedenleriyle sonuçlarını karıştırmak sık yapılan hatalardandır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruOrta
Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa’nın 1830’lu yıllarda Osmanlı merkezî yönetimine karşı isyan etmesiyle ilgili;
I. Osmanlı Devleti, Rusya’dan askerî yardım istemek zorunda kalmıştır.
II. Avrupalı büyük devletler bu isyan karşısında kayıtsız kalmıştır.
III. Boğazlar meselesi uluslararası bir sorun hâline gelmiştir.
yargılarından hangileri doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: C — I ve III
Osmanlı Devleti, Kavalalı’nın ordusu karşısında zor durumda kalarak Rusya’dan yardım istemiş, bu da Hünkâr İskelesi Antlaşması ile Rusya’nın boğazlar üzerindeki etkisini artırarak meseleyi yeniden uluslararası bir soruna dönüştürmüştür (I ve III doğru); İngiltere ve Fransa bu gelişme karşısında tedirgin olup harekete geçtiğinden II yanlıştır.
2. soruKolay
1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonunda imzalanan Ayastefanos Antlaşması’yla Balkanlarda büyük bir Bulgar Devleti kurulması kararlaştırılmıştır. Ancak bu durumdan memnun olmayan İngiltere ve Avusturya’nın girişimleriyle Berlin’de yeni bir kongre toplanmıştır.
İngiltere ve Avusturya’nın Berlin Kongresi’ni toplatmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: C — Rusya’nın Balkanlarda elde ettiği kazanımların kendi çıkarlarını tehdit etmesi
Büyük bir Bulgar Devleti’nin Rusya’ya bağımlı kalması, Rusya’nın Balkanlar ve Akdeniz’deki gücünü artıracağından İngiltere ve Avusturya bu durumu kendi çıkarlarına tehdit görmüş ve antlaşmanın yeniden düzenlenmesini sağlamıştır.
3. soruOrta
1869’da açılan Süveyş Kanalı’nın güvenliğini ve Hindistan’a uzanan deniz yolunu kontrol etmek isteyen İngiltere, 1882 yılında Mısır’ı işgal etmiştir.
Bu gelişmenin Osmanlı Devleti için sonuçlarından biri aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: E — Mısır üzerindeki Osmanlı hâkimiyetinin sembolik bir düzeye inmesi
Mısır işgal sonrasında da hukuken Osmanlı’ya bağlı görünmüş, ancak fiilî yönetim tamamen İngiltere’nin eline geçmiştir; bu da Osmanlı hâkimiyetinin sembolik bir düzeye inmesi anlamına gelir. Mısır resmî olarak ayrılmamış, Osmanlı’nın Afrika’daki diğer toprakları bu olayla aynı anda kaybedilmemiştir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.