Mustafa Kemal Atatürk'ün Hayatı ve Askerlik Yaşamı konusu, yaşamındaki önemli gelişmeleri, askerî görevlerini ve farklı cephelerdeki faaliyetlerini kapsar.
Öğrencinin görev yaptığı yerleri komuta ettiği birliklerle ilişkilendirmesi, olayların sırasını bilmesi ve askerî kararlarından hareketle liderlik özelliklerini yorumlaması beklenir. AYT Tarih-1 sorularında birlik, cephe ve faaliyet eşleştirmeleri ile kısa tarihsel anlatımlardan çıkarım yapma biçimleri görülebilir.
Seçeneklerde eşleştirmelerin doğruluğu ya da verilen olayları açıklayan yargılar sunulabilir. Birlikleri ve cepheleri karıştırmak, olayların ortak yönünü gözden kaçırmak veya metnin desteklemediği geniş sonuçlara ulaşmak sık karşılaşılabilecek hatalardır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruOrta
Mustafa Kemal’in komuta ettiği birlikler ve bu birliklerle yürüttüğü faaliyetlerle ilgili şu eşleştirmeler yapılmıştır:
I. 19. Tümen — Arıburnu’nda düşman ilerleyişinin durdurulması
II. 16. Kolordu — Muş ve Bitlis’in geri alınması
III. 7. Ordu — Suriye-Filistin hattındaki savunma
Bu eşleştirmelerden hangileri doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: C — I, II ve III
Kısaca — Mustafa Kemal’in I. Dünya Savaşı boyunca Çanakkale, Kafkas ve Suriye-Filistin cephelerinde üstlendiği birlikler ile yürüttüğü askerî faaliyetlerin tümü doğru eşleştirilmiştir.
Mustafa Kemal, Çanakkale Cephesi’nde 19. Tümen Komutanı olarak Arıburnu çıkarmasını durdurmuş ve tarihi bir savunma yapmıştır (I doğru). 1916 yılında Kafkas Cephesi’nde 16. Kolordu Komutanlığı görevindeyken düzenlediği taarruzla Muş ve Bitlis’i Rus işgalinden kurtarmıştır (II doğru). 1918'de Suriye-Filistin Cephesi’nde 7. Ordu Komutanı olarak Halep’in kuzeyinde kurduğu savunma hattıyla İngiliz ilerleyişini durdurmuştur (III doğru). Dolayısıyla eşleştirmelerin tamamı tarihsel olgularla uyumludur.
2. soruKolay
Mustafa Kemal 1915’te boğaz savunmasında bir tümeni, 1916’da doğuda bir kolorduyu, 1917 ve 1918’de ise Suriye-Filistin bölgesinde bir orduyu yönetmiştir.
Bu görevler aşağıdaki yargılardan hangisini en güçlü biçimde destekler?
Cevabı göster
Cevap: B — Farklı stratejik bölgelerde giderek genişleyen birlik sorumlulukları üstlenmiştir.
Kısaca — Mustafa Kemal, farklı stratejik bölgelerde tümen, kolordu ve ordu düzeyinde giderek genişleyen birlik sorumlulukları üstlenmiştir. Tümenden kolorduya ve orduya uzanan görev sıralaması, komuta ettiği birliklerin büyüdüğünü gösterir. Ancak yalnızca birlik büyüklüğünden rütbesinin yükseldiği, kesin zaferler kazandığı veya taarruza ağırlık verdiği sonucu çıkarılamaz.
3. soruOrta
Mustafa Kemal, Çanakkale’de ihtiyat kuvvetini çıkarmanın kritik yönüne sevk etmiş; 1918’de 7. Ordu çekilirken birliklerini dağıtmadan Halep’in kuzeyinde savunma hattı kurmuştur.
Bu iki uygulamanın ortak yönü aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: D — Saha koşullarına göre inisiyatif alıp savaş gücünü korumaya çalışması
Kısaca — Çanakkale’de ihtiyat birliğini anında sevk etmesi ve Suriye’de çekilirken Halep kuzeyinde hat kurması, Mustafa Kemal’in değişen saha koşullarına göre inisiyatif alıp savaş gücünü koruma amacını ortak biçimde yansıtır.
Mustafa Kemal, Çanakkale’de üst makamların emrini beklemeden kuvvet kaydırarak savunmanın çökmesini engellemiş; Suriye’de ise genel bozgun havasına rağmen 7. Ordu’yu dağıtmadan düzenli çekerek yeni bir savunma hattı tesis etmiştir. Her iki olayda da pasif kalmak veya ezbere planlara uymak yerine cephedeki somut şartlara hızla uyum sağlanmış ve ordunun muharebe kapasitesi muhafaza edilmiştir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.