Türk-İslam Devletlerinde Kültür ve Medeniyet konusu, devlet yönetimi, ordu, eğitim ve toplumsal kurumların işleyişini kapsar.
Öğrencinin medreselerin amaçlarını, sarayda yetiştirilen görevlilerin devlet hizmetindeki yerini ve yönetim teşkilatındaki unvanları görevleriyle ilişkilendirebilmesi beklenir. AYT Tarih-1 sorularında bir kurum hakkında verilen öncülleri değerlendirme, açıklanan uygulamanın temel amacını belirleme veya teşkilatta kullanılmayan unvanı ayırt etme biçimleri görülebilir.
Seçenekler, farklı öncül birleşimleri, birbirine yakın amaç ifadeleri ya da görevli unvanları içerebilir. Kurumların işlevlerini gereğinden fazla daraltmak, askerî ve idari görevleri karıştırmak ve olumsuz soru kökünü gözden kaçırmak sık yapılan hatalardır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Nizamülmülk’ün öncülüğünde kurulan Nizamiye medreseleriyle ilgili;
I. Öğrencilere burs verilerek eğitim özendirilmiştir.
II. Devlete nitelikli memur ve bilgin yetiştirmek amaçlanmıştır.
III. Bu medreselerde yalnızca askerî eğitim verilmiştir.
IV. Sistemli bir eğitim kurumu olarak farklı şehirlerde medreseler açılmıştır.
yargılarından hangileri doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: D — I, II ve IV
Nizamiye medreseleri burslu öğrenciler yetiştirmiş, devlete memur ve ilim adamı kazandırmayı amaçlamış ve çeşitli şehirlerde açılmıştır (I, II, IV); askerî eğitim vermek amacı taşımadıklarından III yanlıştır.
2. soruKolay
Türk-İslam devletlerinde savaş esiri ya da satın alma yoluyla saraya alınan çocuklar özel bir eğitimden geçirilerek yetişkinlik döneminde orduda komutan veya devlet kademelerinde görevli olarak istihdam edilmiştir.
Bu uygulamanın temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: B — Hükümdara sadık, güvenilir bir asker ve yönetici kadrosu oluşturmak
Küçük yaştan itibaren özel eğitilen bu kişilerin bağları aile/boy ilişkilerinden bağımsız olarak doğrudan hükümdara dayandığından, uygulamanın amacı hükümdara sadık bir asker-yönetici kadrosu yetiştirmektir.
3. soruKolay
Anadolu Selçuklu Devleti’nin merkez ve taşra teşkilatında idari, askerî ve adli görevleri yerine getiren görevliler farklı unvanlar kullanmıştır. Aşağıdakilerden hangisi Anadolu Selçuklu Devleti yönetim teşkilatında kullanılan unvanlardan biri değildir?
Cevabı göster
Cevap: A — Sadrazam
Kısaca — Sadrazam, Osmanlı yönetim teşkilatında kullanılan bir unvandır; Anadolu Selçuklularında bu görevin karşılığı vezirliktir. Anadolu Selçuklularında subaşı taşrada askerî ve güvenlikle ilgili görevler üstlenir, beylerbeyi ordunun başkomutanıdır. Naib hükümdara vekâlet eder, atabey ise şehzadelerin eğitiminden sorumludur. Bu nedenle Selçuklu teşkilatında kullanılmayan unvan sadrazamdır.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.