Dünya Gücü Osmanlı (1453-1595), Osmanlı Devleti’nin fetihler, denizlerdeki mücadeleler ve diplomatik ilişkiler yoluyla güçlenmesini; farklı toplulukları yönetme ve şehirleri düzenleme politikalarını kapsar.
Öğrencinin olayları ilgili hükümdar ve devletlerle eşleştirebilmesi, ticari ayrıcalıkların siyasi amaçlarını kavraması ve yönetim uygulamalarından sonuç çıkarabilmesi gerekir. AYT Tarih-1 sorularında bir gelişmenin özellikleri verilerek ilgili devletin veya savaşın belirlenmesi ya da anlatılan uygulamanın amacının yorumlanması istenir.
Seçeneklerde devlet ve savaş adları veya farklı amaç ve sonuç ifadeleri yer alabilir. Benzer olayları karıştırmak, ticari kararların diplomatik yönünü gözden kaçırmak ve metnin desteklemediği genellemelere ulaşmak sık yapılan hatalardandır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Kanuni Sultan Süleyman döneminde, Kutsal Roma-Cermen İmparatoru Şarlken’e karşı Avrupa’da bir müttefik edinmek amacıyla ticari ayrıcalıklar verilen devlet aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: A — Fransa
Kısaca — Kanuni Sultan Süleyman döneminde Şarlken’e karşı Avrupa’da müttefik edinmek amacıyla ticari ayrıcalıklar verilen ilk Avrupalı devlet Fransa’dır.
Kutsal Roma-Cermen İmparatoru Şarlken’in Avrupa’da tek bir Hristiyan imparatorluğu kurma hedefine karşı Osmanlı Devleti dengeleyici bir politika izlemiştir. Pavia Savaşı’nda esir düşen Fransa Kralı I. Fransuva’nın yardım çağrısına karşılık veren Kanuni, 1535'te Fransa’ya kapitülasyonlar tanıyarak Avrupa Hristiyan birliğini bölmeyi ve Akdeniz ticaretini canlandırmayı hedeflemiştir. Venedik’e daha önce ticaret hakkı tanınmış olsa da soruda vurgulanan “Şarlken’e karşı ittifak oluşturma” gerekçesi doğrudan Fransa ile ilgilidir; bu ayrıma dikkat etmelisin.
2. soruKolay
İstanbul’un fethinden sonra Fatih Sultan Mehmet, şehirde yaşayan gayrimüslim cemaatlere ibadetlerini serbestçe yerine getirebilecekleri, mülklerine dokunulmayacağı yönünde güvenceler vermiş, ayrıca farklı bölgelerden getirdiği aileleri şehre yerleştirmiştir.
Fatih Sultan Mehmet bu uygulamalarıyla öncelikle aşağıdakilerden hangisini hedeflemiştir?
Cevabı göster
Cevap: A — Şehrin nüfusunu ve ticari hayatını yeniden canlandırmak
Kısaca — Fatih Sultan Mehmet’in gayrimüslimlere güvenceler vermesi ve şehre yeni aileler yerleştirmesindeki öncelikli amaç, İstanbul’un nüfusunu ve ticari hayatını yeniden canlandırmaktır.
Fetihten önce uzun süren kuşatmalar ve Bizans’ın yaşadığı iç krizler nedeniyle İstanbul büyük ölçüde tenhalaşmış ve iktisadi canlılığını kaybetmişti. Fatih Sultan Mehmet, fethettiği şehri cihan imparatorluğuna yakışır mamur bir başkente dönüştürmek için farklı bölgelerden zanaatkâr, tüccar ve aileleri iskân ettirmiştir. Tanınan ibadet ve mülkiyet güvenceleri ise gayrimüslim tebaanın şehre bağlılığını sağlayarak üretim, vergi ve ticaret ağlarının hızlıca canlanmasını sağlamıştır.
3. soruKolay
1538 yılında Osmanlı donanması, Barbaros Hayreddin Paşa komutasında Haçlı donanmasını büyük bir yenilgiye uğratmış ve bu zaferin ardından Akdeniz’de yaklaşık otuz yıl sürecek bir üstünlük dönemi başlamıştır.
Sözü edilen deniz savaşı aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: B — Preveze Deniz Savaşı
Kısaca — 1538'de Barbaros Hayreddin Paşa komutasında Haçlı donanmasına karşı kazanılan Preveze Deniz Zaferi, Akdeniz’de Osmanlı üstünlüğünü başlatmıştır.
Kaptan-ı Derya Barbaros Hayreddin Paşa’nın Andrea Doria komutasındaki birleşik Haçlı donanmasını bozguna uğrattığı bu muharebe ile Akdeniz bir Türk gölü hâline gelmiştir. En güçlü çeldirici olan İnebahtı Deniz Savaşı bir zafer değil, 1571'de Osmanlı donanmasının Haçlılarca yakıldığı büyük bir yenilgidir. Çeşme ve Sinop olayları ise çok daha sonraki yüzyıllarda Rus donanmasının Osmanlı gemilerini yaktığı baskınlardır.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.