Atatürkçülük ve Türk İnkılabı, Atatürk ilkeleri çerçevesinde Cumhuriyet Dönemi’nde eğitim, kültür, hukuk, ekonomi ve toplumsal yaşamda gerçekleştirilen değişimleri kapsar.
Öğrencinin düzenlemelerin amaçlarını ve sonuçlarını bilmesi, millîleşme ve çağdaşlaşma hedeflerini ayırt etmesi, inkılapları ilgili alanlarla ilişkilendirmesi beklenir. AYT Tarih-1 sorularında verilen düzenlemeleri sınıflandırma, toplumsal modernleşme ile uluslararası uyum arasındaki bağlantıyı yorumlama ve Türk Medeni Kanunu’nun getirdiği yenilikleri tanıma öne çıkar.
Seçenekler, öncüllerin farklı birleşimlerinden veya çeşitli düzenleme ve sonuçlardan oluşabilir. Bir düzenlemenin etkisini başka bir alanla karıştırmak ve olumsuz soru ifadelerini gözden kaçırmak sık yapılan hatalardandır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Aşağıda Cumhuriyet Dönemi’nde gerçekleştirilen bazı düzenlemeler verilmiştir:
I. Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun kabul edilmesi
II. Yeni Türk harflerinin kabul edilmesi
III. Kabotaj hakkının Türk vatandaşlarına tanınması
Yukarıdaki düzenlemelerden hangileri eğitim ve kültür alanında millîleşmeye yönelik adımlar arasında değerlendirilebilir?
Cevabı göster
Cevap: E — I ve II
Kısaca — Tevhid-i Tedrisat Kanunu ve yeni Türk harflerinin kabulü doğrudan eğitim alanında millî ve laik bütünlüğü sağlarken Kabotaj Kanunu deniz taşımacılığı ve ekonomiyle ilgilidir.
Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile ülkedeki tüm okullar tek bir çatı altında toplanarak medreseler kapatılmış, böylece eğitimde mektep-medrese ikiliğine son verilip millî ve laik bir yapı kurulmuştur. Yeni Türk harflerinin kabulü de okuma yazmayı kolaylaştırarak eğitimi yaygınlaştırmış ve kültürel bütünlüğü pekiştirmiştir. Kabotaj Kanunu ise kıyılarımızda deniz ticareti yapma hakkını millîleştiren ekonomik bir inkılaptır; eğitimle doğrudan ilişkisi bulunmaz. Bu nedenle eğitim alanındaki millî ve laik adımlar olarak I ve II numaralı düzenlemeler birlikte değerlendirilmelidir.
2. soruKolay
Cumhuriyet Dönemi’nde toplumsal modernleşmeyi hedefleyen bazı düzenlemeler, aynı zamanda uluslararası standartlarla uyumu da amaçlamıştır.
Aşağıdakilerden hangisi bu çift yönlü amaca örnek gösterilemez?
Cevabı göster
Cevap: D — Tekke ve zaviyelerin kapatılması
Takvim, saat, ölçü ve hafta tatili düzenlemeleri hem toplumsal yaşamı modernleştirmiş hem de uluslararası uygulamalarla uyum sağlamıştır; tekke ve zaviyelerin kapatılması ise tarikat etkisini kırmaya yönelik iç toplumsal bir düzenlemedir.
3. soruKolay
1926'da İsviçre Medeni Kanunu örnek alınarak hazırlanan Türk Medeni Kanunu, Türk toplumunun çağdaşlaşması yolunda atılan en kapsamlı adımlardan biri olmuştur.
Aşağıdakilerden hangisi, Türk Medeni Kanunu’nun getirdiği yenilikler arasında gösterilemez?
Cevabı göster
Cevap: D — Kadınlara belediye seçimlerinde oy kullanma hakkı tanınması
Türk Medeni Kanunu; resmi nikâh, tek eşlilik, mirasta eşitlik ve boşanma hakkı gibi kişi ve aile hukukuna ilişkin düzenlemeler getirmiştir. Kadınlara belediye seçimlerinde oy kullanma hakkı ise 1930 yılında çıkarılan ayrı bir yasal düzenlemeyle tanınmış olup Medeni Kanun kapsamında değildir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.