Geçmişten Geleceğe Şehir ve Ekonomi (İlk Şehirler, Şehirlerin Fonksiyonları), ilk şehirlerin ortaya çıkış koşullarını ve şehirlerin ekonomik, idari, kültürel işlevlerini kapsar.
Öğrencinin şehirlerin gelişimini ekonomik faaliyetlerle ilişkilendirmesi, baskın işlevi ayırt etmesi ve aynı şehirde farklı işlevlerin birlikte bulunabileceğini kavraması beklenir. AYT Coğrafya-1 sorularında bir şehrin istihdamı, kurumları ve çevresiyle ilişkileri anlatılarak işlevinin yorumlanması ya da şehir türleriyle özelliklerinin eşleştirilmesi istenebilir.
Seçeneklerde sanayi, eğitim, ticaret, yönetim ve dinî işlevler gibi sınıflandırmalar bulunabilir. Bir kurumun varlığını şehrin baskın işlevi saymak veya şehri yalnızca tek faaliyetle tanımlamak hataya yol açabilir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Bir metropolde ülke çapında hizmet veren banka merkezleri, kamu yönetim birimleri, üniversiteler ve sanayi tesisleri bulunmaktadır. Kentin gelir ve istihdamında finans sektörü öne çıkarken çevre illerle mal ve hizmet alışverişi de yoğundur.
Bu kentin özellikleri dikkate alındığında şehirlerin fonksiyonlarıyla ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi yanlıştır?
Cevabı göster
Cevap: C — Her şehir yalnızca tek bir fonksiyonla tanımlanmak zorundadır.
Şehirler çoğu zaman çok fonksiyonludur; tek fonksiyonla zorunlu tanımlama doğru değildir. Baskın bir fonksiyon öne çıksa da diğer faaliyetler de varlığını sürdürür.
2. soruKolay
Aşağıda bazı şehir türleri ve öne çıkan özellikleriyle ilgili eşleştirmeler verilmiştir:
I. Üniversite şehri → Yükseköğretim kurumları ve öğrenci nüfusu baskındır. II. Sanayi şehri → Fabrika ve imalat istihdamı yoğundur. III. Dinî şehir → İnanç merkezleri ve ziyaretler belirleyicidir. IV. Liman şehri → Tarımsal üretim alanlarının mutlaka çok geniş olması şarttır.
Numaralanmış eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
Cevabı göster
Cevap: E — Yalnız IV
Liman şehrini belirleyen unsur deniz-kara bağlantısı ve yük/yolcu hareketidir; tarım alanlarının genişliği zorunlu koşul değildir. I, II ve III ise ilgili fonksiyonlarla doğru eşleşmiştir.
3. soruKolay
Bir şehir zamanla tek bir faaliyete bağlı kalmayıp yönetim, sanayi, eğitim ve ticaret gibi birden fazla işlevi bir arada sürdürmeye başlamıştır. Bu durum, nüfusun artması ve ekonomik ilişkilerin karmaşıklaşmasıyla daha da belirginleşmiştir.
Bu süreç şehir coğrafyası açısından neyi ifade eder?
Cevabı göster
Cevap: A — Çok fonksiyonlu şehir yapısının güçlenmesi
Birden fazla işlevin bir arada yürütülmesi, şehrin çok fonksiyonlu hâle gelmesi demektir. Bu süreç kırsallaşma, faaliyetlerin bitmesi veya nüfus azalması anlamına gelmez.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.