Doğal ve Kültürel Mirasın Korunması (UNESCO Dünya Mirası), doğal süreçlerle oluşan alanlar ile insanın oluşturduğu tarihî ve kültürel değerlerin ayrımını, korunmasını ve miras statülerini kapsar.
Öğrencinin doğal ve kültürel miras örneklerini sınıflandırabilmesi, bu alanlara yönelik tehditleri tanıyabilmesi ve UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alınmanın anlamını değerlendirebilmesi beklenir. AYT Coğrafya-1 sorularında genellikle kısa bir açıklamanın ardından uygun örneğin, doğrudan sonucun veya tehdit unsurunun seçenekler arasından belirlenmesi istenir.
Seçeneklerde farklı miras türleri, koruma statüsüne ilişkin yargılar ve insan faaliyetleri yer alabilir. Doğal oluşumlarla tarihî yapıları karıştırmak ve uluslararası statünün sonuçlarını olduğundan geniş yorumlamak dikkat edilmesi gereken hatalardır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Doğal miras; yeryüzünün doğal işleyişine bağlı olgular gibi doğal süreç ve özelliklerle tanımlanır. Kültürel miras ise insan eliyle üretilmiş anıtlar, arkeolojik alanlar ve tarihi kent dokuları gibi unsurlardan oluşur.
Aşağıdakilerden hangisi doğal miras kapsamında değerlendirilir?
Cevabı göster
Cevap: A — Biyoçeşitliliği yüksek bir millî park ve eşsiz jeolojik oluşumlar
Doğal miras; jeolojik oluşumlar, ekosistemler ve biyoçeşitlilik gibi insan yapımı olmayan unsurlara dayanır. Bu nedenle millî park ve jeolojik oluşumlar doğal miras örneğidir.
2. soruKolay
Doğal ve kültürel miras alanları, taşıdıkları değerler ve koruma ihtiyaçları doğrultusunda ulusal veya uluslararası düzeyde farklı statüler kazanabilir. Aşağıdakilerden hangisi bir alanın UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alınmasının doğrudan sonucudur?
Cevabı göster
Cevap: E — Alanın üstün evrensel değerinin tanınarak insanlığın ortak mirası olarak tescillenmesi
UNESCO Dünya Mirası tescili, alanın üstün evrensel değere sahip olduğunu kabul eder; böylece alan insanlığın ortak mirası sayılır ve uluslararası koruma ile tanıtım kapsamına girer.
3. soruKolay
Kültürel miras alanları; arkeolojik kazılar, tarihi yapılar ve geleneksel kent dokuları gibi unsurları kapsar. Bu alanlar çeşitli dönemlere ait maddi kalıntılar ve kültürel değerler barındırır.
Aşağıdakilerden hangisi kültürel mirasa yönelik bir tehdit örneğidir?
Cevabı göster
Cevap: B — Plansız kentleşme ve yasadışı yapılaşmanın tarihi dokuyu bozması
Plansız kentleşme ve yasadışı yapılaşma tarihi dokuyu tahrip ederek kültürel mirası doğrudan tehdit eder; diğer seçenekler koruma önlemleridir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.