XX. Yüzyıl Başlarında Osmanlı Devleti ve Dünya konusu, Osmanlı Devleti’nin dönemin uluslararası rekabeti içindeki durumunu, savaşlarını ve cephelerdeki gelişmeleri kapsar.
Öğrencinin askerî mücadelelerin nedenlerini, amaçlarını ve sonuçlarını ayırt edebilmesi, olayları ilgili cephelerle eşleştirebilmesi ve verilen bilgilerden çıkarım yapabilmesi beklenir. AYT Tarih-2 sorularında bir direnişin özellikleri, bir harekâtın temel amacı veya betimlenen bir gelişmenin yaşandığı cephe sorulabilir.
Seçenekler genellikle farklı cephe adlarını, savaş amaçlarını ya da olaylara ilişkin yorumları içerir. Askerî güç ile savaşın sonucunu doğrudan özdeşleştirmek, harekâtın amacıyla sonucunu karıştırmak ve metnin desteklemediği bir yargıya ulaşmak sık yapılan hatalardandır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
İtalya, donanma gücü bakımından Osmanlı Devleti’nden üstün olmasına rağmen, Trablusgarp ve Bingazi’de yerli halkın ve gönüllü Osmanlı subaylarının sürdürdüğü direniş nedeniyle bölgeyi kısa sürede ele geçirememiştir.
Bu bilgilerden hareketle aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Cevabı göster
Cevap: B — Yerel kuvvetlerin örgütlü direnişinin askerî güç farkını kısmen dengeleyebildiği
Kısaca — Yerli halkın ve gönüllü Osmanlı subaylarının direnişi, İtalya’nın bölgeyi kısa sürede ele geçirmesini engelleyerek askerî güç farkını kısmen dengelemiştir. Bu durum, deniz üstünlüğünün karada hızlı başarıyı tek başına güvence altına almadığını gösterir. Verilen bilgiler, başarının kesintisiz düzenli asker sevkinden veya diplomatik baskıdan kaynaklandığını göstermez; bölgedeki Osmanlı egemenliğinin barışla korunduğu sonucuna da ulaşılamaz.
2. soruKolay
Osmanlı Devleti, Almanya’nın da desteğiyle Süveyş Kanalı’nı ele geçirmek amacıyla çölü aşarak İngiliz kuvvetlerine karşı iki kez taarruzda bulunmuş, ancak başarılı olamamıştır.
Osmanlı Devleti’nin bu taarruzları düzenlemesindeki temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: E — İngiltere’nin Hindistan ile deniz yolu bağlantısını kesmek
Kısaca — Osmanlı Devleti’nin Kanal Harekâtı’ndaki temel amacı, Süveyş Kanalı’nı denetim altına alarak İngiltere’nin en önemli sömürgesi olan Hindistan ile deniz yolu bağlantısını kesmek ve İngiliz sömürge imparatorluğunun can damarını felce uğratmaktır.
Birinci Dünya Savaşı’nda açılan Kanal Cephesi, Osmanlı Devleti ve müttefiki Almanya’nın planladığı bir taarruz cephesidir. Süveyş Kanalı, Akdeniz ile Kızıldeniz’i birbirine bağlayarak İngiltere’nin Hindistan ve Uzak Doğu’daki sömürgelerine uzanan en kısa ve stratejik deniz yolunu oluşturmaktaydı. Bu bölgenin ele geçirilmesiyle hem İngiltere’nin sömürgelerinden asker ve hammadde sevkiyatı engellenecek hem de Mısır üzerindeki Osmanlı hâkimiyeti yeniden tesis edilecekti. Kafkasya’daki Rus ilerleyişini durdurma hedefi ise güneydeki bu harekâtla değil, doğuda açılan Kafkas Cephesi ile ilgilidir.
3. soruKolay
İlerleyen bir İngiliz tümeni, bulunduğu bölgede Osmanlı kuvvetleri tarafından kuşatılmış ve aylar süren kuşatmanın ardından teslim olmak zorunda kalmıştır.
Hakkında bilgi verilen bu gelişme aşağıdaki cephelerden hangisinde yaşanmıştır?
Cevabı göster
Cevap: C — Irak Cephesi
Kısaca — General Townshend komutasındaki İngiliz tümeninin aylarca kuşatıldıktan sonra Halil (Kut) Paşa komutasındaki Osmanlı kuvvetlerine teslim olduğu Kutülamare Zaferi, Irak Cephesi’nde gerçekleşmiştir.
İngiltere, Basra Körfezi üzerinden çıkarma yaparak Abadan petrol sahalarını güvenceye almak ve kuzeye ilerleyip Bağdat’ı ele geçirmek amacıyla Irak Cephesi’ni açmıştır. Selman-ı Pâk Muharebesi’nde durdurulan İngiliz kuvvetleri Kutülamare kasabasına çekilip mevzilenmiş, aylar süren kuşatma neticesinde 13 bini aşkın askeriyle teslim olmak zorunda kalmıştır. Bu büyük askerî başarı sıklıkla Kanal veya Suriye-Filistin cephelerindeki çatışmalarla karıştırılsa da doğrudan Dicle Nehri boyunca yürütülen Irak Cephesi mücadelelerinin bir parçasıdır.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.