XIX. ve XX. Yüzyılda Değişen Gündelik Hayat — AYT konu anlatımı ve örnek sorular

XIX. ve XX. Yüzyılda Değişen Gündelik Hayat konusu, Osmanlı toplumunda sağlık, ulaşım, belediyecilik, eğitim ve kadınların toplumsal yaşama katılımındaki değişimleri kapsar.

Öğrencinin salgınlarla mücadele tedbirlerini, kent hizmetlerindeki yenilikleri ve kadınların eğitim ile basındaki görünürlüğünü gündelik hayata etkileri bakımından değerlendirebilmesi gerekir. AYT Tarih-2 sorularında genellikle kısa bir bilgi metninden çıkarım yapma, verilen gelişmelerin ortak özelliğini belirleme veya uygun yargıyı seçme beklenir.

Seçeneklerde gelişmelerin amaçlarına ve toplumsal sonuçlarına ilişkin yorumlar yer alabilir. Metnin desteklemediği genellemelere ulaşmak ve farklı alanlardaki yeniliklerin ortak etkisini gözden kaçırmak sık yapılan hatalardandır.

Örnek sorular

Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.

1. soruKolay

yüzyılda özellikle veba ve kolera salgınlarının artması üzerine Osmanlı Devleti, limanlarda gemileri denetleyen ve şüpheli yolcuları belirli bir süre gözlem altında tutan karantina istasyonları kurmuş, ayrıca bulaşıcı hastalıklarla mücadele için bir sağlık meclisi oluşturmuştur.

Bu bilgilerden hareketle Osmanlı Devleti ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Tımar sistemini sağlık alanında yeniden düzenlediği✗ Bu değilAvrupa devletleriyle ticari ilişkilerini tamamen durdurduğu✗ Bu değilHalk sağlığını korumaya yönelik kurumsal düzenlemelere gittiği✓ DoğruOrdu teşkilatını sağlık alanındaki gelişmelere göre yeniden yapılandırdığı✗ Bu değilYabancı devletlerin iç işlerine karışmasına izin verdiği✗ Bu değil

Cevabı göster

Cevap: C — Halk sağlığını korumaya yönelik kurumsal düzenlemelere gittiği

Kısaca — Salgın hastalıklarla mücadele amacıyla karantina istasyonlarının kurulması ve sağlık meclisinin oluşturulması, devletin halk sağlığını korumaya yönelik kurumsal düzenlemelere gittiğini gösterir.

yüzyılda artan kolera ve veba salgınlarına karşı limanlarda gemilerin denetlenmesi ve yolcuların gözetim altında tutulması, koruyucu sağlık hizmetlerinin devlet eliyle kurumsallaştırıldığını kanıtlar. Bu düzenlemeler ticareti tamamen durdurmamış, denetim altına almıştır; tımar sistemi veya ordu teşkilatıyla da bir ilişkisi bulunmamaktadır.

2. soruKolay

Aşağıda XIX ve XX. yüzyıllarda Osmanlı toplumunda görülen iki gelişme verilmiştir:

I. İstanbul’da ilk kez elektrikli tramvayların hizmete girmesi

II. Şehremaneti (belediye) teşkilatının kurularak kentin altyapı hizmetlerinin düzenlenmesi

Bu gelişmelerin ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Yabancı sermayenin ülkeden tamamen çekilmesini sağlamaları✗ Bu değilMerkezi hükûmetin taşra üzerindeki denetimini kaldırmaları✗ Bu değilLoncaların ekonomik güç kazanmasını sağlamaları✗ Bu değilOsmanlı şehir yaşamını modernleştirmeye yönelik düzenlemeler olmaları✓ DoğruAskerî alanda modernleşmenin tamamlanmasını sağlamaları✗ Bu değil

Cevabı göster

Cevap: D — Osmanlı şehir yaşamını modernleştirmeye yönelik düzenlemeler olmaları

Kısaca — Elektrikli tramvayların hizmete girmesi ve belediye teşkilatının (Şehremaneti) kurulması, doğrudan Osmanlı şehir yaşamını modernleştirmeye yönelik düzenlemelerdir.

Tanzimat sonrası dönemde İstanbul başta olmak üzere büyük kentlerde kentsel ulaşımın modernleştirilmesi ve 1855'te kurulan Şehremaneti ile altyapı, temizlik ve aydınlatma gibi belediyecilik hizmetlerinin yürütülmesi, kent yaşamını çağdaş standartlara ulaştırmıştır. Bu adımların loncaların güçlenmesiyle veya askeri modernleşmeyle bir ilgisi yoktur.

3. soruKolay

XIX. yüzyılın sonları ile XX. yüzyılın başlarında kız okullarının açılması ve kadınların basında yazılar yayımlamaya başlaması gibi gelişmeler gözlenmiştir.

Bu gelişmelerle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

Kadınlara milletvekili seçme hakkı tanındığı✗ Bu değilMedrese eğitiminin kızlara zorunlu kılındığı✗ Bu değilKadınların toplumsal hayata katılım alanının genişlediği✓ DoğruAile hukukunun tamamen laikleştiği✗ Bu değilKadınların meslek edinmesinin yasaklandığı✗ Bu değil

Cevabı göster

Cevap: C — Kadınların toplumsal hayata katılım alanının genişlediği

Kısaca — Kız okullarının açılması ve kadınların basında yer alması, kadınların toplumsal hayata katılım alanının genişlediğini gösterir.

Modernleşme sürecinde kız çocukları için açılan rüştiye ve idadiler ile meslek okulları, kadınların eğitim yoluyla kamusal alana adım atmasını sağlamıştır. Kadınlar ayrıca süreli yayınlarda yazılar kaleme alarak ve cemiyetler kurarak sosyal, kültürel ve düşünsel alanda görünürlük kazanmışlardır. Bu gelişmeler geleneksel sınırları esneterek kadınların toplumsal statüsünü güçlendirmiştir; eğitimin tek bir kuruma hapsolduğu veya şehir olanaklarının kaybolduğu iddiaları gerçeği yansıtmaz.

XIX. ve XX. Yüzyılda Değişen Gündelik Hayat — AYT soruları

Konu özeti

Örnek sorular

Diğer AYT konuları

Tarih-2