Devrimler Çağında Değişen Devlet-Toplum İlişkileri, devlet yönetimindeki dönüşümleri, Osmanlı’daki askerî yenilikleri ve tebaaya tanınan hakların değişimini kapsar.
Öğrencinin reformları ilgili dönem ve kurumlarla eşleştirmesi, Tanzimat Fermanı ile Islahat Fermanı’nın getirdiği güvenceleri yorumlaması ve dış etkilerle reformlar arasında ilişki kurması beklenir. AYT Tarih-2 sorularında bir düzenlemenin özelliklerinden hareketle kurumun adı sorulabilir veya verilen bir ferman hükmünden çıkarılabilecek yargı aranabilir.
Seçeneklerde kurum adları ya da düzenlemelerin amaç ve sonuçlarına ilişkin yorumlar bulunabilir. Reformları birbirine karıştırmak, hak güvencelerini kapsamının ötesinde yorumlamak ve metinde desteklenmeyen sonuçlara ulaşmak dikkat edilmesi gereken hatalardır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
III. Selim döneminde Avrupa usulünde eğitim yapmak üzere kurulan ve Kabakçı Mustafa İsyanı sonucunda kaldırılan ordunun adı aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: B — Nizam-ı Cedid
Kısaca — III. Selim döneminde Avrupa tarzında eğitilip donatılan, finansmanı İrad-ı Cedid hazinesiyle sağlanan ancak yeniçeri ayaklanmasıyla dağıtılan ilk düzenli ordu Nizam-ı Cedid’dir.
Seçeneklerdeki diğer askerî birliklerin tamamı II. Mahmut dönemine aittir: Sekban-ı Cedid ve Eşkinci Ocağı yine yeniçeri muhalefetiyle kapatılmış, 1826'da Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılmasıyla (Vaka-i Hayriye) kalıcı olarak Asakir-i Mansure-i Muhammediye kurulmuştur. III. Selim devri dendiğinde Batı tarzı ilk modern ordu olan Nizam-ı Cedid hatırlanmalıdır; nitekim bu ordu Akka Kalesi savunmasında Napolyon’un birliklerini mağlup ederek rüştünü ispatlamıştır.
2. soruKolay
Tanzimat Fermanı’nda yer alan, herkesin din ve mezhep farkı gözetilmeksizin can, mal ve ırz güvenliğinin devlet güvencesi altında olduğuna dair hüküm dikkat çekicidir.
Bu hükümle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Cevabı göster
Cevap: D — Kanun önünde eşitlik ilkesinin ilk kez düzenli biçimde ifade edildiği
Kısaca — Bu hüküm, Osmanlı Devleti’nde din ve mezhep ayrımı yapılmaksızın tüm tebaayı kapsayan kanun önünde eşitlik ilkesinin ilk kez düzenli ve kurumsal biçimde ifade edildiğini gösterir.
Tanzimat Fermanı ile padişah kendi yetkilerini kanun gücünün üstünlüğüne tabi kılmış ve tebaa arasında can, mal ve namus güvencesini devlet teminatına almıştır. Bu ferman bir anayasa ya da meclis getirmediği için meşruti yönetime geçiş anlamına gelmez; meşrutiyete ancak 1876'da Kanun-i Esasi ile geçilecektir. Ayrıca padişahın yetkileri tamamen sona ermemiş, yalnızca kanun üstünlüğü kabul edilerek sınırlandırılmıştır.
3. soruKolay
1856’da ilan edilen Islahat Fermanı ile Osmanlı Devleti’ndeki gayrimüslim tebaaya, can ve mal güvenliğinin yanı sıra din ve mezhep konularında da eşit haklar tanınmıştır. Fermanın ilanında Avrupalı devletlerin Paris Antlaşması öncesindeki baskısı etkili olmuştur.
Buna göre Islahat Fermanı’nın ilan edilme amaçlarından biri aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: B — Avrupalı devletlerin azınlıkları koruma bahanesiyle iç işlerine karışmasını önlemek
Fermanın Avrupalı devletlerin baskısıyla ve Paris Antlaşması öncesinde ilan edilmesi, Osmanlı Devleti’nin gayrimüslimlere haklar tanıyarak büyük devletlerin azınlıkları koruma bahanesiyle iç işlerine karışmasının önüne geçmeyi amaçladığını gösterir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.