Mustafa Kemal Atatürk'ün Hayatı ve Askerlik Yaşamı konusu, askerî eğitimini, görev yerlerini, cephelerdeki komutanlıklarını ve bu süreçte kazandığı deneyimleri kapsar.
Öğrencinin görevleri tarihsel bağlamlarıyla ilişkilendirmesi, askerî ve diplomatik sorumlulukları ayırt etmesi, verilen bilgilerden kişiliği ve mesleki birikimi hakkında çıkarım yapması beklenir. AYT Tarih-2 sorularında görev ve deneyim eşleştirmeleri, cephelerde üstlendiği sorumluluklardan ulaşılabilecek yargılar veya eğitim ve ilk görev dönemine ilişkin bilgiler öne çıkabilir.
Seçenekler farklı deneyim sıralamaları ya da birbirine yakın yorumlar içerebilir. Görev yerlerini karıştırmak ve metnin desteklemediği genellemelere yönelmek, bu sorularda dikkat edilmesi gereken hatalardır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Mustafa Kemal’in bazı görevleri şöyledir:
I. Sofya’da askerî ataşelik yapması II. Trablusgarp’ta yerli halkı örgütlemesi III. Suriye-Filistin Cephesi’nde 7. Orduyu sevk ve idare etmesi
Bu görevlerin Mustafa Kemal’e kazandırdığı deneyimler sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
Cevabı göster
Cevap: D — Diplomasi — yerel direniş — geniş birlik komutası
Kısaca — Verilen görevler Mustafa Kemal’e sırasıyla diplomasi, yerel direniş teşkilatlanması ve geniş birlik komutası deneyimlerini kazandırmıştır.
Sofya askerî ataşeliği, bir elçilik görevi olduğundan yabancı diplomatlarla temas ve uluslararası siyaseti yakından izleme bakımından diplomasi tecrübesi sağlamıştır. Trablusgarp Savaşı, düzenli ordu olmadan yerli halkın İtalyanlara karşı gerilla taktikleriyle teşkilatlandırılması nedeniyle yerel direniş deneyimidir. 7. Ordu komutanlığı ise on binlerce askerden oluşan büyük bir askerî gücün cephede yönetilmesi anlamına geldiğinden geniş birlik komutasıdır. Bu gerekçeler sıralamanın diplomasi — yerel direniş — geniş birlik komutası olduğunu netleştirir.
2. soruKolay
Mustafa Kemal; Çanakkale’de İtilaf çıkarmalarına, Kafkasya’da Rus ilerleyişine, Suriye-Filistin’de İngiliz taarruzuna karşı tümen, kolordu ve ordu düzeyinde birliklere komuta etmiştir. Bu bilgilerden aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?
Cevabı göster
Cevap: E — Değişen stratejik koşullara uyum sağlarken komuta kapsamını genişletmiştir.
Kısaca — Mustafa Kemal’in farklı cephelerde farklı düşmanlara karşı tümen, kolordu ve ordu yönetmesi; değişen koşullara intibak ettiğini ve komuta sorumluluğunun kademeli olarak arttığını gösterir.
Gövdede iki temel unsur vurgulanmıştır: İlki Çanakkale’nin boğaz arazisinde deniz çıkarmasına, Kafkasya’nın karlı dağlarında Ruslara ve Suriye’nin çöl ikliminde İngilizlere karşı savaşmasıdır; bu durum değişen stratejik koşullara başarıyla uyum sağladığını gösterir. İkincisi ise tümen, kolordu ve ordu sırasıyla birlik kademesinin büyütülmesidir; bu da komuta yetki ve sorumluluğunun genişlediğini kanıtlar. Mustafa Kemal’in tek bir coğrafyayla sınırlı kalmadığı veya yalnızca savunma yapmadığı (Muş ve Bitlis taarruzla geri alınmıştır) hatırlandığında diğer yargılar elenir.
3. soruOrta
Mustafa Kemal, 1905 yılında Erkân-ı Harbiye Mektebini (Harp Akademisi) kurmay yüzbaşı rütbesiyle bitirmiş ve ilk görev yerine tayin edilmiştir. Bu görev yerinde 5. Ordu’da görev yapan Mustafa Kemal, burada arkadaşlarıyla birlikte Vatan ve Hürriyet Cemiyetini kurmuştur.
Buna göre Mustafa Kemal’in Harp Akademisinden mezun olduktan sonra tayin edildiği ilk görev yeri aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: B — Şam
Mustafa Kemal, Harp Akademisini 1905'te kurmay yüzbaşı olarak bitirdikten sonra ilk görev yeri olan Şam’daki 5. Ordu’ya tayin edilmiştir. Sofya’da askerî ateşe olarak, Selanik’te ve Manastır’da öğrenim yıllarında, Trablusgarp’ta ise 1911'de gönüllü olarak savaştığı için bulunmuştur.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.