Beylikten Devlete Osmanlı Siyaseti (1302-1453), Osmanlı’nın kuruluş ve gelişme sürecindeki siyasi mücadeleleri, Rumeli’de hâkimiyet kurmasını ve Fetret Devri gibi merkezi otoritenin sarsıldığı dönemleri kapsar.
Öğrencinin olayları ilgili hükümdar ve dönemle eşleştirebilmesi, taht mücadelelerinin sonuçlarını ve dinî, sosyal nitelikli ayaklanmaların bağlamını kavraması beklenir. AYT Tarih-2 sorularında bir olayın özelliklerinden hareketle adını belirleme, verilen tarihçi anlatısını yorumlama veya hâkimiyeti güçlendiren gelişmeler arasında yer almayanı seçme biçimleri görülebilir.
Seçeneklerdeki olay ve dönemleri karıştırmak, neden ile sonucu ters ilişkilendirmek ve olumsuz soru kökünü gözden kaçırmak sık yapılan hatalardır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Bir tarihçi, “Timur’un Ankara’dan çekilmesinin ardından Osmanlı topraklarında on bir yıl süren bir belirsizlik dönemine girildiğini, bu süre boyunca hükümdarın oğullarının birbirleriyle taht kavgasına giriştiğini ve devletin parçalanma tehlikesiyle yüz yüze kaldığını” belirtmektedir.
Bu tarihçinin sözünü ettiği dönem aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: B — Fetret Devri
Kısaca — 1402 Ankara Savaşı’nda Yıldırım Bayezid’in Timur’a mağlup olmasının ardından oğulları arasında yaşanan ve 1402-1413 yılları arasında süren 11 yıllık taht kavgası dönemine Fetret Devri denir.
Süleyman, İsa, Musa ve Mehmet Çelebi arasında geçen bu iktidar mücadelesi merkezi otoriteyi yok etmiş ve devleti dağılmanın eşiğine getirmiştir. Bu kaosa son vererek devleti yeniden toparlayan I. Mehmet (Çelebi), Osmanlı Devleti’nin ikinci kurucusu kabul edilir.
2. soruKolay
Aşağıdakilerden hangisi 1302-1453 döneminde Osmanlı Devleti’nin Rumeli’deki hâkimiyetini güçlendiren gelişmelerden biri değildir?
Cevabı göster
Cevap: B — Ankara Savaşı’nın ardından şehzadeler arasında taht mücadelelerinin başlaması
Ankara Savaşı sonrasında başlayan taht mücadeleleri merkezî otoriteyi zayıflatmıştır. Edirne’nin başkent yapılması, Varna ve II. Kosova zaferleri ile iskân politikası ise Osmanlıların Rumeli’deki hâkimiyetini güçlendirmiştir.
3. soruKolay
Çelebi Mehmet döneminde ortaya çıkan, dinî ve sosyal nitelikler taşıyan ve adını Fetret Devri’nde kazaskerlik yapmış bir kişiden alan ayaklanma aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: B — Şeyh Bedreddin İsyanı
Şeyh Bedreddin, Fetret Devri’nde Musa Çelebi’nin kazaskerliğini yapmıştır. Onun adıyla anılan dinî ve sosyal nitelikli ayaklanma Çelebi Mehmet döneminde gerçekleşmiştir. Düzmece Mustafa hareketi bir taht mücadelesidir; diğer ayaklanmalar XVI. yüzyıla aittir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.