Uluslararası İlişkilerde Denge Stratejisi (1774-1914), Osmanlı Devleti’nin büyük devletler arasındaki çıkar çatışmalarından yararlanarak varlığını koruma çabalarını ve değişen diplomatik ilişkilerini kapsar.
Öğrencinin ekonomik ve askerî yakınlaşmaları, Balkanlardaki ittifakları ve antlaşma hükümlerini nedenleri ve sonuçlarıyla ilişkilendirebilmesi gerekir. AYT Tarih-2 sorularında kısa bir tarihsel gelişme verilerek devletlerin hangi ülkeyle yakınlaştığı, bir ittifakı destekleyen politikanın ne olduğu veya bir antlaşma hükmünden hangi sonucun çıkarılamayacağı sorulabilir.
Seçeneklerde devlet adları, politika kavramları ya da olası sonuçlar yer alır. Devletlerin dönemsel çıkarlarını karıştırmak ve olumsuz soru kökünü gözden kaçırmak sık yapılan hatalardandır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Osmanlı Devleti’nin, Almanya ile Bağdat Demiryolu Projesi gibi ekonomik ve askerî alanlarda yakınlaşması, İngiltere ve Fransa’yı tedirgin etmiştir.
Bu tedirginlik, İngiltere ve Fransa’yı aşağıdaki devletlerden hangisiyle yakınlaşmaya yöneltmiştir?
Cevabı göster
Cevap: A — Rusya
Kısaca — Almanya’nın Osmanlı Devleti üzerindeki artan askerî ve ekonomik nüfuzundan tedirgin olan İngiltere ve Fransa, menfaatlerini korumak amacıyla Rusya ile yakınlaşmıştır.
Almanya’nın Bağdat Demiryolu Projesi ile Basra Körfezi’ne ve Doğu ticaret yollarına ulaşma girişimi, özellikle İngiltere’nin sömürge yollarını ve Rusya’nın güney politikalarını doğrudan tehdit etmiştir. Bu ortak tehdit algısı, İngiltere ve Rusya’nın 1907 Reval Görüşmeleri ile aralarındaki tarihi anlaşmazlıkları sonlandırıp Fransa ile birlikte Üçlü İtilaf Bloku’nu kurmalarına yol açmıştır. Avusturya-Macaristan ise zaten Almanya’nın müttefikidir.
2. soruKolay
Trablusgarp Savaşı ile Osmanlı Devleti’nin zayıfladığını gören Bulgaristan, Sırbistan, Yunanistan ve Karadağ, Rusya’nın da desteğiyle Osmanlı Devleti’ne karşı bir ittifak oluşturmuştur.
Bu ittifakın kurulmasında Rusya’nın izlediği politika aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: D — Panslavizm
Kısaca — Rusya’nın Balkanlardaki Slav kökenli halkları Osmanlı Devleti’ne karşı bir araya getirmesinde ve kışkırtmasında dayandığı temel siyaset Panslavizm’dir.
Rusya, Boğazlara ve sıcak denizlere ulaşma stratejisi doğrultusunda Balkanlardaki Ortodoks ve Slav halkları kendi nüfuzu altında birleştirmeyi hedeflemiştir. Bu doğrultuda Bulgaristan, Sırbistan ve Karadağ gibi Slav devletlerinin Osmanlı’ya karşı ittifak kurmasına öncülük etmiştir. Panislamizm Müslüman birliğini savunurken, sömürgecilik veya kapitülasyonlar Rusya’nın bu yerel Balkan ittifakındaki ideolojik zeminini açıklamaz.
3. soruKolay
1878 Berlin Antlaşması’nın 61. maddesiyle Osmanlı Devleti’nin Doğu Anadolu’da Ermeniler için ıslahat yapma yükümlülüğü altına girmesi hükme bağlanmıştır.
Aşağıdakilerden hangisi bu maddenin sonuçlarından biri değildir?
Cevabı göster
Cevap: A — Ermenilerin Doğu Anadolu’da bağımsız bir devlet kurmasının bu antlaşmayla kesinleşmesi
Kısaca — Berlin Antlaşması’nın 61. maddesi Doğu Anadolu’da Ermeniler lehine ıslahat yapılmasını öngörmüş, ancak bağımsız bir Ermeni devletinin kurulmasını kesinleştirmemiştir.
Bu madde ile Ermeni meselesi Osmanlı Devleti’nin iç meselesi olmaktan çıkarak uluslararası bir nitelik kazanmış ve Avrupalı devletlerin Osmanlı iç işlerine müdahalesine zemin hazırlamıştır. Ancak antlaşma metninde Ermenilere bağımsız bir devlet kurma hakkı tanınmamış; yalnızca Avrupalı devletlerin gözetiminde ıslahat yapılması karara bağlanmıştır.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.