Devletleşme Sürecinde Savaşçılar ve Askerler, Osmanlı’nın kuruluş ve gelişme sürecinde askerî teşkilatın oluşumunu, savaşçı toplulukların rollerini ve donanmanın güçlenmesini kapsar.
Öğrencinin kapıkulu ocakları, ulûfe ve merkezî otorite arasındaki ilişkiyi kurabilmesi, ahilerin mesleki görevlerinin yanında askerî faaliyetlere katılımını yorumlayabilmesi beklenir. AYT Tarih-2 sorularında genellikle tarihsel bir uygulama veya gelişme verilerek bunun amacı, sonucu ya da devletleşmeye katkısı sorulur.
Seçenekler farklı amaç ve sonuç yorumları içerir; kurumları yalnızca tek işlevle değerlendirmek, neden ile sonucu karıştırmak ve deniz gücünün etkilerini gözden kaçırmak hataya yol açabilir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
I. Murat döneminde, doğrudan merkezî hazineden ulûfe alan kapıkulu ocakları kurularak daimi ve maaşlı birlikler oluşturulmuştur.
Bu uygulamanın temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: D — Devletin her dönem savaşa hazır, düzenli bir güce sahip olmasını sağlamak
Merkezî hazineden maaş alan, sürekli hazır bulunan bu asker sınıfının kuruluş amacı, devletin tımarlı sipahi mevsiminden bağımsız her an savaşa hazır bir gücü olmasını sağlamaktır. Tımar sistemi bu dönemde ortadan kalkmamış, iki yapı bir arada sürmüştür.
2. soruKolay
Anadolu Selçuklu ve Beylikler döneminde şehirlerde esnaf ve zanaatkârların ahlaki ve mesleki disiplinini sağlayan ahi teşkilatı mensuplarından bir kısmı, uç bölgelerinde gaza ve cihat faaliyetlerine de katılmıştır.
Bu bilgiye dayanarak ahi teşkilatıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Cevabı göster
Cevap: E — Ekonomik işlevinin yanı sıra askeri-dini faaliyetlerde de rol oynadığı
Kısaca — Ahilik, şehirlerde esnaf ve zanaatkârların mesleki-ahlaki düzenini kuran ekonomik bir teşkilat olmanın yanı sıra mensuplarının gaza ve cihat faaliyetlerine katılmasıyla askerî-dinî bir misyon da üstlenmiştir.
Metinde geçen ‘esnaf disiplini’ ifadesi teşkilatın ekonomik temelini, ‘uç bölgelerindeki gaza ve cihat’ ifadesi ise askerî ve dinî boyutunu açıkça gösterir. Seçeneklerdeki ‘yalnızca askerî bir kurum olduğu’ veya ‘sadece Osmanlı’da görüldüğü’ gibi sınırlandırıcı yargılar gövdedeki bilgilerle doğrudan çelişir. Ahilik, özellikle Beylikler döneminde fetihlerin kalıcılaşmasında hem sosyo-ekonomik düzeni hem de muharip gücü bir arada sunan çok yönlü bir kurumdur.
3. soruKolay
Gelibolu’da kurulan tersanede inşa edilen gemilerle güçlenen Osmanlı donanması, XV. yüzyılın ikinci yarısından itibaren önemli bir güç haline gelmiştir.
Bu gelişmenin Osmanlı Devleti’ne sağladığı katkı aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: E — Akdeniz ticareti ve deniz güvenliğinde söz sahibi olma imkânı
Kısaca — Donanmanın güçlenmesi, Osmanlı Devleti’nin deniz ticaret yollarını koruma ve denizlerde askerî güç kullanma kapasitesini artırmıştır. Böylece Akdeniz ticareti ve deniz güvenliğinde söz sahibi olma imkânı sağlanmıştır. Donanmanın güçlenmesi, kara ordusuna duyulan ihtiyacı ortadan kaldırmaz veya rakip donanmaları diplomatik yollarla sınırlandırma yetkisi vermez.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.