İslam Medeniyetinin Doğuşu, İslamiyet’in ortaya çıkışını, Hz. Muhammed Dönemi’ndeki gelişmeleri ve sonraki dönemlerde Müslüman toplumların siyasi ve sosyal yapılanmasını kapsar.
Öğrencinin savaşları, antlaşmaları, iç sorunları ve toplumsal grupları dönemleriyle ilişkilendirmesi; uygulamaların nedenlerini ve sonuçlarını yorumlaması beklenir. AYT Tarih-2’de bu konu, tarihsel bir durumdan ilgili kavramı veya toplumsal grubu buldurma ve sıralanan gelişmelerden ortak bir yargıya ulaşma biçiminde sorulabilir.
Seçeneklerde farklı dönemlere ait kavramlar, gruplar ya da verilen bilgilerden çıkarılabilecek yargılar bulunabilir. Benzer kavramları karıştırmak, olayları yanlış döneme yerleştirmek ve metnin desteklemediği genellemelere yönelmek sık yapılan hatalardandır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Emevi Devleti döneminde Arap olmayan Müslümanlar çeşitli haklar bakımından eşit muamele görmemiştir. Bu durum, Abbasi ihtilalinde belirli bir toplumsal grubun desteğini kazanmada etkili olmuştur.
Bu toplumsal grup aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: D — Mevali
Mevali, Arap olmayan Müslümanlara verilen addır. Emeviler döneminde eşit haklardan yararlanamayan Mevali, Abbasi ihtilalinin temel destekçileri arasında yer almıştır.
2. soruKolay
Hz. Ebu Bekir döneminde; yalancı peygamberlerin, zekât vermek istemeyenlerin ve dinden dönenlerin ortaya çıkardığı sorunlara karşı bir dizi askerî harekât düzenlenmiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu askerî harekâtları ifade etmek için kullanılan kavramdır?
Cevabı göster
Cevap: B — Ridde Savaşları
Kısaca — Hz. Ebu Bekir döneminde dinden dönenlere, zekât vermeyi reddeden kabilelere ve sahte peygamberlere karşı yürütülen askerî harekâtlar Ridde Savaşları olarak adlandırılır.
Sözlükte ‘dinden dönmek’ anlamına gelen ridde hareketleri bastırılarak İslam Devleti’nin dağılması engellenmiş ve Arabistan’da merkezi otorite yeniden tesis edilmiştir. Çeldiricilerde yer alan Bedir ve Hendek gazveleri ile Mekke’nin fethi Hz. Muhammed dönemine aittir; fetih hareketleri ise iç isyanları bastırmak yerine sınırları dışarıya doğru genişletmeyi hedefler.
3. soruKolay
Hz. Muhammed Dönemi’nde yaşanan bazı gelişmeler şunlardır: I. Hendek Savaşı’nda şehrin savunmaya açık kesimine hendek kazılması II. Hudeybiye Antlaşması ile Mekkelilerle on yıl savaş yapılmamasının kararlaştırılması III. Mekke’nin fethinden sonra şehir halkına genel af ilan edilmesi Bu gelişmeler birlikte değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
Cevabı göster
Cevap: A — İslam toplumunun varlığını korumak için askerî ve siyasî yolların birlikte kullanıldığı
Kısaca — Hendek kazılması askerî savunma tedbiridir; Hudeybiye Antlaşması ve genel af ise barışı ve toplumsal uzlaşmayı destekleyen siyasi adımlardır. Birlikte değerlendirildiğinde İslam toplumunun varlığını korumak için askerî ve siyasi yolların birlikte kullanıldığını gösterir. Bu olaylardan yalnızca Müslümanların çıkarlarının gözetildiği, yarımada dışındaki devletlerle ilişki kurulduğu veya ekonomik kaygıların belirleyici olduğu çıkarılamaz. Mekke’nin fethi de bütün gelişmelerin Medine’de gerçekleşmediğini gösterir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.