II. Dünya Savaşı Sürecinde Türkiye ve Dünya konusu, savaşın uluslararası ilişkiler üzerindeki etkilerini, Türkiye’nin dış politika tercihlerini ve savaş koşullarının ekonomik yansımalarını kapsar.
Öğrencinin antlaşmaları, diplomatik görüşmeleri ve savaş sonrası düzen arayışlarını neden ve sonuç ilişkisi içinde değerlendirebilmesi; ekonomik uygulamaları dönemin ihtiyaçlarıyla ilişkilendirebilmesi gerekir. AYT Tarih-2 sorularında gelişmelerin zaman sırasını belirleme, verilen bilgilerden çıkarım yapma ve öncüllerin doğruluğunu değerlendirme öne çıkar.
Seçenekler farklı sıralamalar veya öncül birleşimleri sunabilir. Antlaşmaların amaçlarını karıştırmak, savaş ilanını doğrudan askerî katılımla özdeşleştirmek ve vergileri olağanüstü koşullardan bağımsız yorumlamak hataya yol açabilir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Nisan 1945’te toplanan San Francisco Konferansı’na katılabilmek ve savaş sonrası düzenlemelere dahil olabilmek için, ilgili devletlerin belirli bir tarihe kadar Mihver Devletler’e savaş ilan etmiş olması şartı getirilmiştir.
Türkiye’nin Şubat 1945’te Almanya ve Japonya’ya savaş ilan etmesi, öncelikle aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?
Cevabı göster
Cevap: A — Kurulacak yeni uluslararası barış örgütünde kurucu üye olarak yer alma isteğiyle
Türkiye, savaşın sonlarına doğru sembolik bir adımla Mihver Devletler’e savaş ilan ederek San Francisco Konferansı’na katılma ve kurulacak Birleşmiş Milletler’de kurucu üye olma hakkını kazanmıştır.
2. soruKolay
1943 yılında çıkarılan bir kanunla, tarımsal üretimden ayni olarak alınan ve ordunun ihtiyaçlarının karşılanmasını amaçlayan bir vergi uygulamaya konmuştur. Bu vergi, savaş sona erdikten sonra 1946 yılında kaldırılmıştır.
Buna göre
I. Verginin çıkarılma amacı savaş döneminin olağanüstü koşullarıyla ilgilidir,
II. Vergi, savaş sona erdikten sonra da kalıcı bir uygulama olarak sürdürülmüştür,
III. Vergi, doğrudan tarım kesiminden alınan bir yükümlülüktür
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
Cevabı göster
Cevap: B — I ve III
Verginin savaş dönemi ihtiyaçlarını karşılamak üzere çıkarılması (I) ve tarımsal üründen alınması (III) bilgilerden çıkarılabilir; ancak 1946'da kaldırıldığı belirtildiğinden kalıcı bir uygulama olduğu (II) söylenemez.
3. soruZor
Türkiye’nin savaş yıllarındaki dış politikasına ilişkin bazı gelişmeler şunlardır:
I. Almanya ile Saldırmazlık Paktı’nın imzalanması
II. İngiltere ve Fransa ile Karşılıklı Yardım Antlaşması’nın imzalanması
III. Almanya ve Japonya’ya savaş ilan edilmesi
IV. Adana ve Kahire görüşmelerinde Müttefiklerin Türkiye’nin savaşa katılmasını istemesi
Bu gelişmelerin kronolojik sıralaması aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: E — II - I - IV - III
Kısaca — Türkiye’nin savaş yıllarındaki dış politika adımlarının doğru kronolojik sıralaması II, I, IV ve III şeklindedir.
Türkiye ilk olarak savaşın başında, Ekim 1939'da İngiltere ve Fransa ile Karşılıklı Yardım Antlaşması’nı (II) imzalamıştır. Alman ordularının Balkanlar’ı işgal edip sınıra dayanması üzerine Haziran 1941'de Almanya ile Saldırmazlık Paktı (I) yapılmıştır. Savaşın dengesi değiştikçe Müttefik liderler 1943'teki Adana ve Kahire görüşmelerinde (IV) Türkiye’nin savaşa katılmasını istemiştir. Son olarak Türkiye, Birleşmiş Milletlerin kurucu üyeleri arasında yer alabilmek amacıyla Şubat 1945'te Almanya ve Japonya’ya sembolik olarak savaş ilan etmiştir (III).
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.