İnsanlığın İlk Dönemleri ve İlk Çağ Uygarlıkları, insanların yaşam biçimlerindeki değişimleri ve ilk uygarlıkların siyasi, ekonomik, hukuki ve kültürel özelliklerini kapsar.
Öğrencinin coğrafi koşullarla üretim ve yerleşme arasındaki ilişkiyi kurabilmesi, ticaretin kültürel etkileşime katkısını yorumlayabilmesi ve uygarlıkları ayırt edici özellikleriyle tanıyabilmesi beklenir. AYT Tarih-2 sorularında bir uygarlığın faaliyetlerini anlatan metinden çıkarım yapma veya özellikleri sıralanan uygarlığı belirleme biçimleri görülebilir.
Seçeneklerde farklı uygarlık adları ya da verilen bilgilerden çıkarılabilecek yargılar bulunabilir. Uygarlıkların katkılarını birbirine karıştırmak, metnin desteklemediği genellemelere ulaşmak ve neden-sonuç ilişkisini ters kurmak dikkat edilmesi gereken hatalardır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Doğu Anadolu’nun engebeli ve suyu düzensiz dağlık arazisinde kurulan Urartular, tarımsal üretimi artırmak amacıyla kayalara oydukları su kanalları, bentler ve göletler inşa etmiş; ayrıca yerleşimlerini korumak için sarp kayalıklar üzerine kaleler yapmıştır.
Bu bilgilerden Urartularla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Cevabı göster
Cevap: C — Bulundukları coğrafyanın zorluklarına karşı mühendislik çözümleri geliştirdikleri
Kısaca — Kayalara oyulan su kanalları, bentler ve sarp kayalıklar üzerine inşa edilen kaleler, Urartuların zorlu arazi koşullarını gelişmiş mühendislik teknikleriyle aştığını gösterir.
Urartular Doğu Anadolu’nun engebeli ve dağlık yapısına boyun eğmemiş; tarımsal üretimi güvenceye almak için günümüzde de izleri görülen Şamran kanalı gibi yapay su kanalları, göletler ve bentler inşa etmişlerdir. Yerleşimleri savunmak amacıyla sarp kayalıklara kurdukları muhkem taş kaleler ise su ve inşaat mühendisliğindeki ileri düzeylerini kanıtlar. Metinde tarımın terk edildiği değil, tam tersine kanallarla geliştirilmeye çalışıldığı anlatıldığından “Bulundukları coğrafyanın zorluklarına karşı mühendislik çözümleri geliştirdikleri” söylenebilir.
2. soruKolay
Fenikeliler, ticari faaliyetlerini kolaylaştırmak amacıyla harften oluşan fonetik (sese dayalı) bir alfabe geliştirmiş; bu alfabe, deniz ticareti yoluyla kurdukları kolonilerdeki halklar ve İyonlar aracılığıyla zamanla Yunanistan’a, oradan da Avrupa’ya yayılmıştır.
Buna göre Fenike alfabesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Cevabı göster
Cevap: E — Sonraki uygarlıkların yazı sistemlerinin gelişimine kaynaklık etmiştir
Kısaca — Fenikelilerin geliştirdiği fonetik alfabe, İyonlar ve Yunanlar üzerinden Avrupa’ya yayılarak Latin alfabesi başta olmak üzere sonraki yazı sistemlerinin temelini oluşturmuştur.
Fenikeliler karmaşık sembol yazıları yerine sesleri temsil eden 22 harfli pratik bir fonetik alfabe geliştirmiştir. Doğu Akdeniz ticaret kolonileri sayesinde bu alfabe İyonlara ve Yunanistan’a geçmiş, oradan da Roma aracılığıyla günümüz Latin alfabesine dönüşmüştür. Metinde açıkça belirtilen bu yayılma ve aktarım süreci, Fenike alfabesinin “Sonraki uygarlıkların yazı sistemlerinin gelişimine kaynaklık etmiştir” yargısını kesin olarak doğrular.
3. soruKolay
Dicle ve Fırat nehirleri arasındaki verimli topraklarda kurulmuştur.
Hammurabi Dönemi’nde İlk Çağ’ın kapsamlı yazılı kanunlarından birini oluşturmuştur.
Asma Bahçeleri, Antik Dünya’nın harikalarından biri sayılmıştır.
Yukarıda özellikleri verilen uygarlık aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: D — Babil
Kapsamlı yazılı kanunlar (Hammurabi Kanunları) ve Asma Bahçeleri, Babil uygarlığının en bilinen özellikleridir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.