TBMM Dönemi: Cepheler, Antlaşmalar ve Zafer, Millî Mücadele’de cephelerdeki askerî gelişmeler ile bunların siyasi ve diplomatik sonuçlarını kapsar.
Öğrencinin muharebeleri ve antlaşmaları ilgili cephelerle eşleştirebilmesi, olayların sırasını izleyebilmesi ve askerî başarılarla TBMM Hükûmeti’nin tanınması arasındaki ilişkiyi değerlendirebilmesi gerekir. AYT Tarih-2 sorularında kısa bir tarihsel açıklamadan sonuç çıkarma, birden fazla gelişmeyi birlikte yorumlama veya öncüllerin doğruluğunu değerlendirme biçimleri öne çıkar.
Seçeneklerde cephelerin kapanması, diplomatik kazanımlar ve mücadeleye etkileri hakkında farklı yargılar bulunabilir. Olayların nedenleriyle sonuçlarını karıştırmak ya da bir antlaşmanın etkisini başka bir gelişmeye bağlamak sık yapılan hatalardandır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Sakarya Meydan Muharebesi’nin kazanılmasının ardından;
I. TBMM’nin Mustafa Kemal Paşa’ya Mareşal rütbesi ve Gazi unvanını vermesi,
II. Fransa’nın TBMM Hükûmeti ile Ankara İtilafnamesi’ni imzalayarak Güney Cephesi’ni kapatması,
III. İtilaf Devletleri’nin Sevr Antlaşması’nı TBMM’ye onaylatması
gelişmelerinden hangileri gerçekleşmiştir?
Cevabı göster
Cevap: C — I ve II
Kısaca — Sakarya Zaferi’nin ardından Mustafa Kemal Paşa’ya Mareşal ve Gazi unvanları verilmiş, Fransa ile Ankara İtilafnamesi imzalanarak Güney Cephesi kapatılmıştır (I ve II).
Sakarya Meydan Muharebesi’nin kazanılmasıyla TBMM, bu büyük zaferin mimarı olan Başkomutan Mustafa Kemal Paşa’ya Mareşal rütbesi ile Gazi unvanını tevcih etmiştir. Bu askerî başarı uluslararası alanda da yankı bulmuş ve Fransa ile imzalanan 1921 Ankara İtilafnamesi sayesinde Güney Cephesi resmen kapanmıştır. TBMM, Türk milletini yok etmeyi öngören Sevr Antlaşması’nı hiçbir zaman kabul etmemiş ya da onaylamamış; bilakis Kurtuluş Savaşı bu antlaşmayı tarihe gömmek için verilmiştir.
2. soruKolay
20 Ekim 1921’de imzalanan Ankara İtilafnamesi ile Fransa, Ankara Hükûmeti’ni hukuken tanımış ve işgal ettiği topraklardan çekilmeyi kabul etmiştir.
Bu gelişmenin Millî Mücadele açısından en önemli sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: E — Güney Cephesi’nin kapanması
Kısaca — Ankara İtilafnamesi ile Güney Cephesi kapanmış, böylece buradaki birlik ve kaynaklar nihai zaferin kazanılacağı Batı Cephesi’ne kaydırılabilmiştir.
Fransa ile imzalanan bu antlaşma, güneydeki çatışmaları sonlandırarak Çukurova ve Antep bölgesinin kurtuluşunu sağlamıştır. Millî Mücadele’nin askerî dengesi açısından en can alıcı sonuç, iki cephede birden savaşma zorunluluğunun ortadan kalkması ve buradaki tecrübeli birlikler ile silahların asıl belirleyici muharebelerin verileceği Batı Cephesi’ne aktarılmasıdır. Boğazlar ve kapitülasyonlar Lozan’da karara bağlanmış, Doğu Cephesi ise Kafkas antlaşmalarıyla daha önce kapatılmıştır.
3. soruKolay
Millî Mücadele Dönemi’nde TBMM Hükûmeti; Doğu’da Ermenistan ile Gümrü, Güney’de ise Fransa ile Ankara Antlaşması’nı imzalayarak bu cephelerdeki askerî çatışmaları sona erdirmiştir.
Bu gelişmeler birlikte değerlendirildiğinde aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
Cevabı göster
Cevap: D — TBMM Hükûmeti’nin askerî yükünün hafiflemesinde diplomasinin etkili olduğu
Kısaca — Gümrü ve Ankara antlaşmalarıyla iki cephedeki askerî çatışmaların sona ermesi, diplomasinin TBMM Hükûmeti’nin askerî yükünü hafiflettiğini gösterir. Bu bilgilerden doğu sınırının günümüzdeki biçimini aldığı, Hatay’ın Türkiye’ye katıldığı, Güney Cephesi’nde düzenli ordunun savaştığı veya Fransa ile askerî ittifak kurulduğu çıkarılamaz.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.