Cepte soru çözAYT

Cepte soru çözAYTKimyaSulu Çözelti Dengeleri: Asit-Baz Kuvveti ve pH

Kimya

Sulu Çözelti Dengeleri: Asit-Baz Kuvveti ve pH — AYT soruları

  • sınavda 13 soru
  • Uygulamada bu konudan 21 soru var
  • Ücretsiz

Uygulamada Sulu Çözelti Dengeleri: Asit-Baz Kuvveti ve pH konusundan 21 soru çöz

Konu özeti

Sulu Çözelti Dengeleri: Asit-Baz Kuvveti ve pH konusu; proton alışverişini, konjuge asit-baz çiftlerini, suyun iyonlaşma dengesini ve asit kuvvetinin pH ile ilişkisini kapsar.

Öğrencinin tepkimede asit ve baz rollerini belirlemesi, verilen sıcaklıkta suyun iyonlaşma çarpımından pH hesaplaması ve zayıf asitlerin derişim ile pH bilgilerini kullanarak denge bağıntılarını kurması beklenir. AYT Kimya sorularında bu beceriler, öncüllerin doğruluğunu değerlendirme veya sayısal sonuç ve oran bulma biçiminde yoklanır.

Seçenekler öncül birleşimleri ya da hesaplama sonuçları içerir. Asit kuvvetini derişimle karıştırmak, konjuge çiftleri yanlış eşleştirmek ve nötr suyun pH değerini sıcaklıktan bağımsız kabul etmek sık yapılan hatalardır.

Örnek sorular

Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.

1. soruOrta

Aynı sıcaklıkta hazırlanan 0,10 M0{,}10\ \mathrm{M} HX\mathrm{HX} ve 0,010 M0{,}010\ \mathrm{M} HY\mathrm{HY} çözeltilerinin pH değerleri sırasıyla 2 ve 3’tür. Her iki asit de monoprotik ve zayıftır.

Buna göre Kb(X−)Kb(Y−)\dfrac{K_b(\mathrm{X^-})}{K_b(\mathrm{Y^-})} oranı kaçtır?

(Sudan gelen iyonlar ihmal edilecektir.)

Cevabı göster

Cevap: B — 0,10

Kısaca — Kb(X−)Kb(Y−)\dfrac{K_b(\mathrm{X^-})}{K_b(\mathrm{Y^-})} oranı 0,10’dur.

Öncelikle zayıf asitlerin asitlik denge sabitlerini hesaplayalım: HX\mathrm{HX} için [H+]=10−2 M[\mathrm{H^+}] = 10^{-2}\text{ M} olduğundan Ka(HX)≈(10−2)20,10=10−3K_a(\mathrm{HX}) \approx \dfrac{(10^{-2})^2}{0{,}10} = 10^{-3}; HY\mathrm{HY} için [H+]=10−3 M[\mathrm{H^+}] = 10^{-3}\text{ M} olduğundan Ka(HY)≈(10−3)20,010=10−4K_a(\mathrm{HY}) \approx \dfrac{(10^{-3})^2}{0{,}010} = 10^{-4} bulunur. Aynı sıcaklıkta bir asit ile eşlenik bazı arasında Ka⋅Kb=KsuK_a \cdot K_b = K_\mathrm{su} eşitliği bulunduğundan, eşlenik bazların sabitleri oranı asitlik sabitleri oranının tersine eşittir:
Kb(X−)Kb(Y−)=Ka(HY)Ka(HX)=10−410−3=0,10\dfrac{K_b(\mathrm{X^-})}{K_b(\mathrm{Y^-})} = \dfrac{K_a(\mathrm{HY})}{K_a(\mathrm{HX})} = \dfrac{10^{-4}}{10^{-3}} = 0{,}10
En yaygın hata, doğrudan asitlik sabitleri oranı olan 10 değerini bulup eşlenik bazlar arasındaki ters orantıyı gözden kaçırarak 10 sonucuna ulaşmaktır.

2. soruKolay

Aşağıdaki denge tepkimesi verilmiştir:

NH3+H2PO4−⇌NH4++HPO42−\mathrm{NH_3 + H_2PO_4^- \rightleftharpoons NH_4^+ + HPO_4^{2-}}

I. H2PO4−\mathrm{H_2PO_4^-} proton alarak baz görevi yapmıştır.

II. NH3\mathrm{NH_3} ile NH4+\mathrm{NH_4^+} konjuge asit-baz çiftidir.

III. H2PO4−\mathrm{H_2PO_4^-} ile HPO42−\mathrm{HPO_4^{2-}} konjuge asit-baz çiftidir.

Buna göre yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Cevabı göster

Cevap: D — II ve III

H2PO4−\mathrm{H_2PO_4^-} proton vererek HPO42−\mathrm{HPO_4^{2-}} oluşturduğu için asit, NH3\mathrm{NH_3} ise proton alarak bazdır; dolayısıyla I yanlıştır. Bir proton farkıyla bağlı NH3\mathrm{NH_3}–NH4+\mathrm{NH_4^+} ve H2PO4−\mathrm{H_2PO_4^-}–HPO42−\mathrm{HPO_4^{2-}} çiftleri konjuge asit-baz çiftleridir.

3. soruKolay

Suyun iyonlaşma çarpımı sıcaklığa bağlı olarak değişir. Belirli bir sıcaklıkta Ksu=1×10−12K_{\mathrm{su}} = 1 \times 10^{-12} olarak veriliyor.

Buna göre bu sıcaklıkta saf suyun pH değeri kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: B — 6

Saf suda [H+]=[OH−][\mathrm{H^+}] = [\mathrm{OH^-}] olduğundan [H+]2=1×10−12[\mathrm{H^+}]^2 = 1 \times 10^{-12} ve [H+]=1×10−6[\mathrm{H^+}] = 1 \times 10^{-6} M olur; dolayısıyla pH =6= 6’dır. Nötr pH’ın 7 olması yalnızca 25 °C’ye özgüdür.

Her soru tam o anki seviyene göre seçilir, yanlışların oturana kadar geri gelir, hepsi çevrimdışı çalışır.

Uygulamada Sulu Çözelti Dengeleri: Asit-Baz Kuvveti ve pH konusundan 21 soru çöz

Diğer AYT konuları

Kimya

AYT hakkında her şey

Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.

AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.

Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.