Kimya Bilimi — AYT konu anlatımı ve örnek sorular

Kimya Bilimi, maddelerin temel özelliklerini ve sınıflandırılmasını, kimyanın tarihsel gelişimini ve laboratuvarda kullanılan araçların işlevlerini kapsar.

Öğrencinin element ile bileşiği ayırt edebilmesi, yapılacak işleme uygun laboratuvar malzemesini seçebilmesi ve maddenin yapısına ilişkin tarihsel görüşleri ilgili düşünürlerle eşleştirebilmesi beklenir. AYT Kimya sorularında bu konu, verilen maddeler arasından uygun örneği bulma, laboratuvar işlemleri için araçları sıralama veya görüşlerle kişileri eşleştirme biçiminde ele alınabilir.

Seçeneklerde madde adları, araç sıralamaları ya da kişi eşleştirmeleri bulunabilir. Ölçme araçlarının kullanım amaçlarını karıştırmak, bileşiği element sanmak ve tarihsel görüşleri birbirine karıştırmak dikkat edilmesi gereken hatalardır.

Örnek sorular

Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.

1. soruKolay

Bir öğrenci laboratuvarda şu üç işlemi planlamıştır:

Yaklaşık 50 mL su ölçmek
İki karışmayan sıvıyı birbirinden ayırmak
Damla damla ayıraç ekleyerek hacim okumak

Bu işlemler için sırasıyla kullanılması gereken laboratuvar malzemeleri belirlenmiştir.

Buna göre doğru malzeme sırası hangisidir?

Erlenmayer – cam balon – mezür✗ Bu değilMezür – ayırma hunisi – büret✓ DoğruPipet – beherglas – mezür✗ Bu değilBeherglas – balon joje – pipet✗ Bu değilBüret – ayırma hunisi – pipet✗ Bu değil

Cevabı göster

Cevap: B — Mezür – ayırma hunisi – büret

Yaklaşık hacim ölçmek için mezür, karışmayan sıvıları ayırmak için ayırma hunisi, damla damla ayıraç ekleyip hassas hacim okumak için büret kullanılır. Diğer sıralar bu işlevlerle uyuşmaz.

2. soruOrta

Aşağıda bazı maddelerin formülleri verilmiştir.

Aşağıdakilerden hangisi bir elementtir?

Cevabı göster

Cevap: D — $O_2$

Kısaca — $O_2$ yalnızca tek bir tür atomdan (oksijen) oluşan moleküler yapılı bir elementtir.

Bir maddenin element olabilmesi için yapısında yalnızca tek bir elemente ait atomların bulunması gerekir. $O_2$ iki oksijen atomunun kimyasal bağla birleşmesiyle oluşan iki atomlu (diatomik) bir element molekülüdür. Bu sorudaki en yaygın öğrenci yanılgısı, molekül kavramını doğrudan bileşik zannedip yapısında birden fazla atom olan her taneciği bileşik sanmaktır. Oysa $NaCl$ (sodyum ve klor), $HCl$ (hidrojen ve klor), $NH_3$ (azot ve hidrojen) ve $H_2O$ (hidrojen ve oksijen) farklı cins atomlar içerdiğinden birer bileşiktir.

3. soruKolay

Bir öğrenci madde yapısı hakkındaki tarihsel görüşleri şöyle özetlemiştir:

I. Madde, bölünemeyen en küçük parçacıklardan (atomlardan) oluşur.
II. Madde sürekli bir yapıdadır; boşluk ve en küçük parçacık yoktur.
III. Tüm maddeler toprak, su, hava ve ateşten oluşur.

Bu görüşler sırasıyla hangi bilim insanlarına aittir?

Democritus – Empedokles – Aristo✗ Bu değilDemocritus – Aristo – Empedokles✓ DoğruAristo – Democritus – Empedokles✗ Bu değilEmpedokles – Democritus – Aristo✗ Bu değilAristo – Empedokles – Democritus✗ Bu değil

Cevabı göster

Cevap: B — Democritus – Aristo – Empedokles

Kısaca — Maddenin bölünemeyen atomlardan oluştuğunu öne süren Democritus, boşluğu reddedip sürekliliği savunan Aristo, dört unsur kuramını ilk kez ortaya koyan ise Empedokles olduğundan doğru sıra Democritus – Aristo – Empedokles şeklindedir.

Maddenin en küçük, parçalanamaz yapı taşının atomos olduğunu ileri süren düşünür Democritus’tur (I). Maddeyi bir bütün olarak gören, boşluğun varlığını imkânsız sayan ve maddenin sürekliliğini savunan filozof Aristo’dur (II). Evrendeki tüm maddelerin toprak, su, hava ve ateş olmak üzere dört temel elementten oluştuğu fikrini ilk kez ortaya atan düşünür ise Empedokles’tir (III). En yaygın çeldirici dört element fikrini doğrudan Aristo ile başlatmaktır; oysa Aristo, Empedokles’in kuramına sıcak-soğuk ve ıslak-kuru özelliklerini eklemiştir.

Kimya Bilimi — AYT soruları

Konu özeti

Örnek sorular

Diğer AYT konuları

Kimya