Alkoller, Eterler, Aldehit-Ketonlar, Karboksilik Asitler ve Esterler — AYT soruları

Kısaca — Propan-2-olün yükseltgenmesiyle oluşan karbonil bileşiği propanondur.

Propan-2-ol ($\mathrm{CH_3-CH(OH)-CH_3}$) bileşiğinde $-\mathrm{OH}$ grubunun bağlı olduğu karbon atomu iki ayrı karbon atomuna bağlı olduğu için sekonder (ikincil) bir alkoldür. Sekonder alkoller bir kademe yükseltgendiğinde karbonil grubu zincir ortasında yer alan ketonlara dönüşür. Üç karbonlu iskelet korunduğunda oluşan keton propanon (aseton) adını alır. Primer alkol olan propan-1-olün yükseltgenmesiyle oluşan aldehit (propanal) ile karıştırmamak gerekir.

Kısaca — Etanalin indirgenmesiyle primer alkol olan etanol oluşur.

İki karbonlu bir aldehit olan etanal ($\mathrm{CH_3CHO}$), indirgendiğinde karbonil grubundaki pi bağı açılarak hidrojen atomları bağlanır ($\mathrm{CH_3CHO} + \mathrm{H_2} \rightarrow \mathrm{CH_3CH_2OH}$). Aldehitlerin bir basamak indirgenmesi sonucunda daima birincil (primer) alkoller meydana gelir; dolayısıyla oluşan bileşik etanoldür. Etanoik asit ise etanalin indirgenmesiyle değil, yükseltgenmesiyle oluşan üründür.

Kısaca — Verilen öncüllerin tümü (I, II ve III) doğrudur.

Etanoik asit ($\mathrm{CH_3COOH}$), yapısında bir karboksilik asit grubu olan $-\mathrm{COOH}$ bulundurduğu için I. öncül doğrudur. Karboksil grubundaki $-\mathrm{OH}$ yapısı sayesinde molekülleri arasında dimerleşmeye varan kuvvetli hidrojen bağları kurabilir; bu nedenle II. öncül doğrudur. Bir karboksilik asit ile bir alkolün (metanol) tepkimesinden ester ve su oluştuğu için $\mathrm{CH_3COOH} + \mathrm{CH_3OH} \rightarrow \mathrm{CH_3COOCH_3} + \mathrm{H_2O}$ tepkimesiyle metil etanoat meydana gelir ve III. öncül de doğrulanır.