Konikler (Elips, Parabol, Hiperbol), koordinat düzleminde bu eğrilerin denklemlerini ve odak, eksen, merkez gibi geometrik özellikleriyle ilişkilerini kapsar.
Öğrencinin verilen denklemden eğrinin özelliklerini belirleyebilmesi, eğri üzerindeki bir noktanın koordinatlarını denklemde kullanabilmesi ve geometrik koşulları cebirsel işlemlere dönüştürebilmesi beklenir. AYT’de bu konu, bir eğrinin odağı ve üzerindeki bir nokta verilerek belirli bir kirişin uzunluğunun istendiği çoktan seçmeli sorularla ele alınabilir.
Soruda özel bir kiriş tanımı da verilebilir. Seçenekler sayısal uzunluk ifadelerinden oluşabilir; yarı eksenlerle eksen uzunluklarını karıştırmak veya odağın bulunduğu ekseni yanlış yorumlamak hatalı sonuçlara yol açabilir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruZor
Odaktan geçen ve asal eksene dik olan kirişe odak kirişi denir. Dik koordinat düzleminde, merkezi orijin, asal ekseni x ekseni üzerinde olan bir elipsin denklemi a2x2+b2y2=1(a>b>0) biçimindedir. Elipsin bir odağı (25,0) noktası ve elips üzerindeki bir nokta (4,53) olduğuna göre elipsin odak kirişinin uzunluğu kaç birimdir?
Cevabı göster
Cevap: D — 2
Kısaca — Elipsin parametreleri a=5 ve b2=5 olduğundan odak kirişinin uzunluğu 2b2/a=2 birimdir. Odak bilgisinden a2−b2=20 elde edilir. t=b2>0 yazıp verilen noktayı elips denkleminde yerine koyarsan 16/(t+20)+9/(5t)=1 bulursun. Her iki tarafı 5t(t+20) ile çarptığında 80t+9(t+20)=5t(t+20), buradan 5t2+11t−180=(t−5)(5t+36)=0 elde edilir. Pozitif kök t=5 olduğundan b2=5 ve a=5 olur. Odak kirişinin uzunluğu 2b2/a=2⋅5/5=2 birimdir. Formüldeki 2 katsayısını unutmak, kirişin yalnızca yarısını hesaplayıp 1 seçeneğine yönelmene neden olur.
2. soruZor
Dik koordinat düzleminde hareket eden bir P(x,y) noktasının F=(3,0) noktasına uzaklığı, x=12 doğrusuna olan dik uzaklığının yarısına eşittir.
P noktasının geometrik yerinin sınırladığı kapalı bölgenin alanı kaç birimkaredir?
Cevabı göster
Cevap: D — 183π
Kısaca — Standart denklemi 36x2+27y2=1 olan elipsin sınırladığı alan 183π birimkaredir.
P(x,y) noktasının F(3,0) noktasına uzaklığı (x−3)2+y2,x=12 doğrusuna dik uzaklığı ise ∣x−12∣’dir. Verilen orana göre (x−3)2+y2=2∣x−12∣ denklemi kurulur ve her iki tarafın karesi alındığında 4((x−3)2+y2)=(x−12)2 elde edilir. Parantezleri açıp düzenlersek 4(x2−6x+9+y2)=x2−24x+144⟹3x2+4y2=108 bağıntısına ulaşırız. Eşitliğin her iki tarafını 108’e böldüğümüzde standart elips denklemi 36x2+27y2=1 olur; buradan yarı eksenler a=36=6 ve b=27=33 bulunur. Elipsin alanı Alan=π⋅a⋅b=π⋅6⋅33=183π birimkare hesaplanır; yarı küçük ekseni kökten çıkarmayı unutup b=27 almak gibi hatalar 27π çeldiricisine yol açabilir.
3. soruZor
Dik koordinat düzleminde x2+4xy+4y2−6x−12y+5=0 denklemi dejenere bir konik belirtmektedir.
Bu koniği oluşturan iki doğru arasındaki uzaklık kaç birimdir?
Cevabı göster
Cevap: E — 545
Kısaca — Koniği oluşturan paralel doğrular x+2y−1=0 ve x+2y−5=0 olduğundan aralarındaki uzaklık 545 birimdir.
Verilen denklemdeki terimleri tam kare oluşturacak şekilde gruplayalım: x2+4xy+4y2=(x+2y)2 ve −6x−12y=−6(x+2y) olduğunu görürüz. Böylece denklem (x+2y)2−6(x+2y)+5=0 biçimine dönüşür. u=x+2y dersek u2−6u+5=0⟹(u−1)(u−5)=0 çarpanlarına ayrılır. Buradan iki paralel doğru d1:x+2y−1=0 ve d2:x+2y−5=0 olarak bulunur. Paralel iki doğru arasındaki uzaklık formülü d=a2+b2∣c1−c2∣ olduğundan d=12+22∣1−5∣=54=545 birim elde edilir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.