Doğrunun Analitiği, dik koordinat düzleminde doğruların denklemlerini, eğimlerini, kesişim noktalarını ve eksenlerle ilişkilerini inceler.
Öğrencinin doğrusal denklem sistemlerini çözebilmesi, verilen noktadan geçen ve eğimi bilinen doğrunun denklemini kurabilmesi, koordinatlardan uzaklık ve alan hesaplayabilmesi gerekir. AYT Geometri sorularında kesişim noktasının orijine uzaklığı, belirli koşulları sağlayan doğru denklemi veya doğrunun eksenlerle oluşturduğu üçgenin alanı üzerinden ilişkiler kurulması istenebilir.
Seçenekler, soru türüne göre sayısal değerler ya da farklı doğru denklemleri biçimindedir. Eğimde işaret hatası yapmak, eksenleri kesen noktaları karıştırmak ve geometrik koşulları denkleme eksik aktarmak yanlış seçeneğe götürebilir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruOrta
Dik koordinat düzleminde, a2+b2=4 olmak üzere
ax+by=6
bx−ay=8
doğruları P noktasında kesişmektedir.
Buna göre P noktasının orijine uzaklığı kaç birimdir?
Cevabı göster
Cevap: D — 5
Kısaca — Denklemlerin kareleri toplanıp ortak paranteze alındığında (a2+b2)(x2+y2)=100 bağıntısından P noktasının orijine uzaklığı 5 birim bulunur.
P(x,y) noktası her iki doğru denklemini de sağladığından, denklemlerin karelerini alıp taraf tarafa toplayalım: (ax+by)2+(bx−ay)2=62+82. İfadeleri açtığımızda çarpım terimleri +2abxy ile −2abxy birbirini sadeleştirir ve (a2+b2)x2+(a2+b2)y2=36+64=100, yani (a2+b2)(x2+y2)=100 elde edilir. Soruda a2+b2=4 verildiğinden 4(x2+y2)=100⟹x2+y2=25 olur. P noktasının orijine uzaklığı x2+y2=25=5 birim olarak hesaplanır.
2. soruKolay
Dik koordinat düzleminde x+y=2 ve x−y=4 doğrularının kesim noktasından geçen ve eğimi 2 olan bir d doğrusu çiziliyor.
Buna göre d doğrusunun denklemi aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: C — 2x−y=7
Kısaca —d doğrusunun denklemi 2x−y=7 dir.
Verilen iki doğrunun kesim noktasını bulmak için denklemleri taraf tarafa toplayalım: (x+y)+(x−y)=2+4⟹2x=6⟹x=3 olur. İlk denklemde x=3 yazarsak 3+y=2⟹y=−1 bulunur; yani kesim noktası (3,−1) dir. Bu noktadan geçen ve eğimi m=2 olan d doğrusunun denklemi y−(−1)=2(x−3) biçiminde yazılır. İfadeyi düzenlediğimizde y+1=2x−6⟹2x−y=7 sonucuna ulaşırız. Kesim noktasını bulurken toplama yerine çıkarma hatası yapmak veya sabit terimde işaret hatası yapmak 2x−y=5 çeldiricisine sebep olur.
3. soruOrta
Dik koordinat düzleminde eksenleri pozitif tarafta keserek bir üçgen oluşturan d doğrusunun eğimi −34 ve bu üçgenin alanı 24 birimkaredir.
Buna göre d doğrusunun denklemi aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: B — 4x+3y=24
Kısaca —d doğrusunun denklemi 4x+3y=24 olarak bulunur.
Doğrunun eksenleri pozitif tarafta kestiği noktalar (a,0) ve (0,b) olsun (a>0,b>0). Eğim negatif yönde −ab=−34 olduğundan eksen kesim noktaları arasında b=34a, yani a=3k ve b=4k (k>0) bağıntısı vardır. Eksenlerle sınırlanan dik üçgenin alanı 2a⋅b=24 olarak verildiğinden 23k⋅4k=24⟹6k2=24⟹k=2 bulunur. Buradan a=6 ve b=8 elde edilir; eksenleri kestiği noktaları bilinen doğru denklemi 6x+8y=1 olur. Paydaları 24 ile eşitleyip düzenlediğimizde aradığımız 4x+3y=24 denklemine ulaşırız.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.