Sosyolojiye Giriş, toplumun bilimsel olarak incelenmesini, birey ile toplum arasındaki ilişkiyi, toplumsal olguları ve toplumu açıklayan temel yaklaşımları kapsar.
Öğrencinin toplumsal kuralların birey üzerindeki etkisini kavraması, bireysel görünen davranışların toplumsal koşullarla ilişkisini kurması ve kurumların işlevlerini yorumlayabilmesi beklenir. AYT Felsefe Grubu sorularında günlük yaşamdan bir örnek veya bir sosyoloğun görüşü verilerek ilgili kavramın, yaklaşımın ya da çıkarımın belirlenmesi istenir.
Seçeneklerde farklı sosyolojik açıklamalar ve kavramlar yer alabilir. Olayı yalnızca kişisel özelliklerle açıklamak, metindeki toplumsal bağları gözden kaçırmak ve kurumların işlevleriyle ilgili yaklaşımları karıştırmak sık yapılan hatalardandır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Sosyolog Émile Durkheim, farklı toplumlarda ve gruplarda intihar oranlarının sistemli biçimde değiştiğini istatistiklerle göstermiştir. Ona göre toplumsal bağları aşırı zayıflayan ya da aşırı güçlenen bireylerde intihar oranı artmaktadır.
Durkheim’ın bu yaklaşımı, intihar olgusunun incelenmesinde aşağıdakilerden hangisinin esas alınması gerektiğini savunur?
Cevabı göster
Cevap: B — Bireyin toplumla bütünleşme düzeyi
Kısaca — Durkheim, intiharı bireysel bir ruhsal problem olarak görmek yerine bireyin toplumsal ilişki düzeyi ve toplumla bütünleşme derecesiyle açıklar.
Günlük kabullerde intihar çoğunlukla bireyin ruh sağlığı geçmişiyle ilişkilendirilse de parçada toplumsal bağların aşırı zayıflaması ya da aşırı güçlenmesi üzerinde durulmuştur. Bu yaklaşım, intihar olgusunun analizinde bireyin toplumsal çevreyle kurduğu bağların ve ilişkilerin esas alınması gerektiğini gösterir.
2. soruKolay
Bir sosyoloji kuramına göre toplum, canlı bir organizmaya benzer; aile, eğitim, din ve ekonomi gibi kurumlar birbirine bağlı organlar gibi çalışarak toplumsal düzenin sürmesine katkı sağlar. Örneğin eğitim kurumu, bireylere ortak değerleri ve mesleki becerileri kazandırarak diğer kurumların işleyişini destekler. Bir kurumdaki aksaklık ise diğer kurumları da etkiler.
Bu açıklama aşağıdaki sosyoloji kuramlarından hangisine aittir?
Cevabı göster
Cevap: A — İşlevselcilik
Kısaca — Toplumu canlı bir organizmaya benzeterek kurumların düzen ve uyum içindeki rollerini inceleyen yaklaşım işlevselcilik kuramıdır.
Çatışma kuramı toplumu çıkar çatışmaları ve eşitsizlikler üzerinden ele alırken, işlevselcilik her kurumun bir organ gibi bütünün dengesini korumaya hizmet ettiğini savunur. Parçadaki organ benzetmesi ve toplumsal denge vurgusu doğrudan bu kuramın temelini oluşturur.
3. soruKolay
Bir okula yeni başlayan öğrenci; ders saatlerini, notlandırma düzenini ve diploma için gereken koşulları kendisi belirlememiştir. Bu düzenlemeler öğrenci okula gelmeden önce de vardır ve okuldan ayrıldıktan sonra da uygulanmaya devam edecektir. Öğrenci bazı kuralları gereksiz bulsa bile devamsızlık sınırı ya da sınav takvimi davranışlarını yönlendirir. Bu düzen, tek tek öğrencilerin niyetlerinden daha kalıcıdır ve onlara belirli davranış kalıpları sunar.
Bu parçada toplumsal gerçekliğin hangi niteliği vurgulanmaktadır?
Cevabı göster
Cevap: B — Bireylerden önce var olan kurumsal örüntülerin davranışları yönlendirmesi
Okulun kuralları tek bir öğrenciden bağımsız, ondan önce var olan ve davranışını yönlendiren kurumsal örüntülerdir. Parça, toplumsal gerçekliğin bireysel niyetlere indirgenemeyeceğini gösterir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.