Ruh Sağlığının Temelleri (Kişilik, Stres, Savunma Mekanizmaları), kişilik özelliklerini, bireyin stres yaşamasında olayları değerlendirme biçiminin etkisini ve kaygıyla başa çıkarken kullandığı savunma mekanizmalarını kapsar.
Öğrencinin temel kavramları bilmesi, aynı durumun farklı kişilerde farklı tepkiler oluşturabileceğini anlaması ve davranış örneklerini uygun kavramlarla eşleştirebilmesi beklenir. AYT Felsefe Grubu sorularında genellikle günlük yaşamdan kısa bir olay verilir; bu olayı açıklayan kavram ya da savunma mekanizması sorulur.
Seçeneklerde birbirine yakın kavramlar bulunabilir. Davranışın yalnızca görünen sonucuna odaklanmak, altında yatan duygu ve işlevi gözden kaçırmak sık yapılan hatalardandır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruOrta
Aşırı öfke ve saldırganlık duyguları yaşayan bir genç, bu duygularını toplumca kabul edilebilir bir biçimde boşaltmak için boks antrenmanlarına yönelir ve zamanla başarılı bir sporcu olur.
Gencin bu tutumu, aşağıdaki savunma mekanizmalarından hangisine örnektir?
Cevabı göster
Cevap: D — Yüceltme (süblimasyon)
Toplumca onaylanmayan bir dürtünün (saldırganlık) toplumca kabul edilebilir, yapıcı bir etkinliğe (spor) dönüştürülerek boşaltılması, yüceltme (süblimasyon) savunma mekanizmasının tanımıdır.
2. soruKolay
Aynı iş görüşmesine girecek iki adaydan biri görüşmeyi tehdit olarak yorumlayıp yoğun kaygı yaşamış, diğeri ise aynı görüşmeyi kendini gösterme fırsatı sayarak heyecanını yönetebilmiştir. Görüşmenin nesnel koşulları iki aday için de aynıdır.
Adayların farklı düzeyde stres yaşaması aşağıdakilerden hangisiyle en uygun biçimde açıklanır?
Cevabı göster
Cevap: B — Olayı bilişsel olarak farklı değerlendirmeleriyle
Kısaca — Bireylerin aynı durum karşısında farklı stres tepkileri vermesi, olayı zihinsel olarak nasıl algıladıkları ve bilişsel olarak nasıl değerlendirdikleriyle belirlenir.
Her iki adayın girdiği mülakatın nesnel koşulları tamamen aynı olmasına rağmen, adaylardan biri durumu bir tehdit, diğeri ise yönetilebilir bir deneyim olarak yorumlamıştır. Stres yalnızca dışsal olayın nesnel büyüklüğüne bağlı olsaydı, aynı ortamdaki iki bireyin birebir aynı tepkiyi vermesi gerekirdi. Bu nedenle stres tepkisindeki farkın temel kaynağı olayın bilişsel olarak farklı değerlendirilmesidir.
3. soruKolay
Yeni gelen iş arkadaşının başarısını kıskandığını kendine bile kabul etmekte zorlanan bir çalışan, çevresindekilere sürekli “O beni çekemiyor, başarılarımdan rahatsız oluyor.” demektedir.
Bu çalışanın sergilediği tutum aşağıdaki savunma mekanizmalarından hangisine örnektir?
Cevabı göster
Cevap: D — Yansıtma
Kısaca — Kişinin kendisinde kabul edemediği olumsuz duygu ve istekleri karşısındakine mal etmesi yansıtma mekanizmasıdır.
Çalışan, içindeki kıskançlık duygusunu kabullenemediği için bu hissi çalışma arkadaşına yüklemekte ve arkadaşının kendisini çekemediğini öne sürmektedir. Sıkça karıştırılan mantığa bürünmede durum için akla uygun bahaneler üretilirken, burada kabul edilemeyen duygu doğrudan karşı tarafa atfedilmektedir. Dolayısıyla kullanılan savunma mekanizması yansıtmadır.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.