Psikoloji Bilimini Tanıyalım, psikolojinin davranışları ve zihinsel süreçleri inceleyen bilimsel niteliğini, araştırma yöntemlerini ve farklı çalışma alanlarını kapsar.
Öğrencinin gözlem ve deneyle desteklenen bilgiyi kişisel yargılardan ayırabilmesi; bellek, grup baskısı, kültürel farklılıklar ve psikolojik destek gibi örnekleri ilgili psikoloji alanlarıyla ilişkilendirebilmesi beklenir. AYT Felsefe Grubu sorularında günlük yaşamdan veya araştırmalardan hareketle bir çalışma alanını belirleme ve psikolojinin kapsamına ilişkin önermeleri değerlendirme istenebilir.
Seçeneklerde farklı psikoloji alanları ya da önermelerin farklı birleşimleri sunulabilir. Psikolojiyi yalnızca belirli bireyleri inceleyen bir alan sanmak ve benzer çalışma alanlarını karıştırmak sık yapılan hatalardandır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Üç psikologdan İlke, insanların sözcükleri nasıl işleyip hatırladığını; Onur, grup baskısının bireysel kararları nasıl değiştirdiğini; Selin ise yoğun kaygı yaşayan kişilerin değerlendirilmesi ve psikolojik destek süreçlerini incelemektedir. Üçü de aynı dönemde çalışmakta, ancak her biri kendi sorusuna ayrı veri setleriyle yaklaşmaktadır.
Bu psikologların çalışma alanları sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: E — Bilişsel - sosyal - klinik
Kısaca — Bellek ve bilgi işleme süreçleri bilişsel psikolojinin, grup etkisi sosyal psikolojinin, ruhsal sorunlar ve psikolojik destek süreçleri ise klinik psikolojinin alanıdır.
İlke’nin araştırdığı sözcüklerin işlenmesi ve hatırlanması doğrudan zihinsel süreçleri kapsadığından bilişsel psikolojiye aittir. Onur’un incelediği grup baskısının kararları değiştirmesi birey-grup etkileşimini konu edindiği için sosyal psikolojiye, Selin’in kaygı ve psikolojik destek üzerine çalışması ise klinik psikolojiye girer. Dolayısıyla bu uzmanların çalışma alanları sırasıyla bilişsel, sosyal ve kliniktir.
2. soruKolay
Aynı test sorusuna verilen yanlış cevaplar, farklı kültürlerde yetişen öğrenciler tarafından farklı gerekçelerle açıklanmaktadır. Bir grup, hatayı bireysel yetersizliğe bağlarken başka bir grup, öğretmenin sunum biçimini ve sınıf iklimini öne çıkarmaktadır.
Bu farklılıkları anlamada hangi psikoloji yaklaşımı daha belirleyici bir çerçeve sunar?
Cevabı göster
Cevap: C — Sosyokültürel yaklaşım
Kısaca — Davranışların, algıların ve yükleme tarzlarının yaşanılan kültürel çevreye ve toplumsal normlara göre şekillendiğini vurgulayan ekol sosyokültürel yaklaşımdır.
Öğrencilerin aynı hatayı açıklarken bireyci veya çevresel unsurları öne çıkarması, yetiştikleri toplumun düşünme ve yorumlama kalıplarından kaynaklanır. Sosyokültürel yaklaşım, insan davranışının ve zihinsel işlevlerin kültürel bağlamdan soyutlanamayacağını savunur. Biyolojik ya da yapısalcı yaklaşımlar bu tür kültürel farklılıkları açıklamada yetersiz kalır; dolayısıyla en belirleyici çerçeveyi sosyokültürel yaklaşım sunar.
3. soruKolay
Bir araştırmada şu üç iddia tartışılmaktadır:
I. Psikoloji, yalnızca sağlıklı bireylerin üstün yeteneklerini inceler. II. Psikoloji, gözlem ve deneyle desteklenen bulgulara dayanır. III. Psikoloji, hem bireysel hem de sosyal davranışları konu edinebilir.
Psikoloji biliminin günümüzdeki niteliği açısından hangileri doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: D — II ve III
Kısaca — Psikoloji ampirik yöntemlere dayanan (II) ve bireysel süreçlerle birlikte sosyal davranışları da inceleyen (III) bir bilimdir; alanı yalnızca sağlıklı veya üstün yetenekli bireylerle sınırlı değildir (I yanlış).
Pozitif bir bilim dalı olan psikoloji, kuramlarını kontrollü gözlem ve deneysel bulgularla destekler (II doğru). Sosyal psikoloji gibi alt dallarıyla bireyin grup içindeki davranışlarını ve toplumsal etkileşimlerini inceler (III doğru). Klinik psikoloji gibi alanlar ise uyumsuzlukları ve ruhsal problemleri ele aldığından, psikolojinin yalnızca sağlıklı ve üstün yetenekli kişileri incelediği iddiası yanlıştır (I yanlış). Bu nedenle doğru öncüller II ve III’tür.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.