Elektrik Akımı, Direnç ve Devreler, akım ve gerilim ilişkisini, telin özelliklerine bağlı direnci, seri ve paralel bağlantıları ve elektriksel gücü kapsar.
Öğrencinin telin uzunluğu, kesit alanı ve öz direncinden hareketle direnç değişimini belirleyebilmesi, eş değer direnci hesaplayabilmesi ve lambaların parlaklığını harcadıkları güç üzerinden karşılaştırabilmesi beklenir. AYT Fizik sorularında tellerin kesilip yeniden bağlanması veya lambaların farklı devrelerde kullanılması üzerinden oran ve karşılaştırma istenebilir.
Seçenekler genellikle hesaplanan oranları ya da sıralamaları sunar. Hacim sabitken kesit alanındaki değişimi gözden kaçırmak, seri ve paralel bağlantı kurallarını karıştırmak ve anma gücünü her koşulda harcanan güç sanmak sık yapılan hatalardır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Direnci R olan düzgün ve türdeş bir tel üç eşit uzunlukta parçaya ayrılıyor. Bu parçalardan ikisi birbirine paralel, üçüncü parça da bu paralel kola seri bağlanıyor.
Oluşan düzenek, başlangıçta bütün telin bağlandığı aynı ideal gerilim kaynağına bağlanırsa düzeneğin toplam gücü başlangıçtaki gücün kaç katı olur?
Cevabı göster
Cevap: B — 2
Her parçanın direnci R/3’tür. İki parçanın paraleli R/6, bunun üçüncü parçayla serisi R/2 olur; aynı gerilimde P=V2/R olduğundan güç iki katına çıkar.
2. soruKolay
K, L ve M akkor lambalarının üzerinde, aynı V anma geriliminde çalıştıklarında harcadıkları güçler sırasıyla P,2P ve 3P yazılıdır. Parlaklıklar harcanan elektriksel güçle karşılaştırılacaktır. İlk deneyde üç lamba seri, ikinci deneyde paralel bağlanıyor ve her iki düzenek ayrı ayrı V gerilimli ideal kaynağa bağlanıyor.
Lamba dirençleri sıcaklıktan bağımsız, bağlantı tellerinin direnci önemsiz kabul edildiğine göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: D — Seri bağlıyken K, paralel bağlıyken M en parlaktır.
Anma değerlerinden RK=V2/P>RL>RM çıkar. Seride aynı akım geçtiği için K, paralelde aynı gerilim bulunduğu için anma gücü en büyük olan M en parlaktır.
3. soruOrta
Aynı öz dirençli maddeden yapılmış, sıcaklıkları ve hacimleri eşit düzgün K ve L tellerinden L’nin uzunluğu K’nin iki katıdır. Teller önce uç uca seri bağlanır. Sonra her tel uzunluğuna dik kesilerek iki eşit uzunluklu parçaya ayrılır. Dört parçanın tamamı paralel bağlandığına göre son eş değer direncin ilk eş değer dirence oranı kaçtır?
Cevabı göster
Cevap: C — 251
Eşit hacimde R∝L2 olduğundan RK=R,RL=4R ve ilk eş değer 5R’dir. Kesilen K parçaları R/2, L parçaları 2R olur; dördünün paraleli R/5 olduğundan oran (R/5)/(5R)=1/25’tir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.