Dalga Mekaniği ve Elektromanyetik Dalgalar, dalgaların yayılmasını, girişim ve kırınım davranışlarını, Doppler olayını ve elektromanyetik spektrumun özelliklerini kapsar.
Öğrencinin kaynak ile gözlemcinin hareketine göre algılanan frekansı yorumlayabilmesi, deney koşullarındaki değişikliklerin dalga desenine etkisini değerlendirebilmesi ve elektromanyetik dalgaları kullanım alanlarıyla ilişkilendirebilmesi gerekir. AYT Fizik sorularında bu konu, hareketli bir ses kaynağına ilişkin senaryolar, ışık deneylerinde yapılan değişiklikler veya günlük yaşamda kullanılan dalgaların tanınması üzerinden sorulabilir.
Seçenekler frekans karşılaştırmaları, desen betimlemeleri ya da spektrum bölgeleri biçiminde sunulabilir. Kaynağın yaydığı frekansla işitilen frekansı karıştırmak ve girişim ile kırınımı aynı olay saymak hataya yol açabilir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruOrta
Çift yarık girişim deneyinde monokromatik ışıkla ekranda net bir girişim deseni gözlenirken yarıkların yalnızca biri kapatılıyor.
Bu değişiklikten sonra ekranda gözlenen durum hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: E — Çift yarık girişim deseni kaybolur; açık yarığın kırınım deseni görülür.
Girişim deseni en az iki tutarlı dalga kaynağının üst üste binmesiyle oluşur. Bir yarık kapatılınca girişim koşulları ortadan kalkar ve ekranda yalnızca açık yarığın tek yarık kırınım deseni gözlenir.
2. soruKolay
Rüzgârsız bir ortamda duran bir araçtaki siren 1200 Hz frekansta ses yayarken Duru, Ege ve araçta oturan Fırat aynı frekansı işitmektedir. Araç, siren aynı frekansta ses yaymayı sürdürürken ses hızından küçük sabit bir hızla doğrusal yolda hareket ediyor. Duru ve Ege yere göre durmaya devam ederken araç Duru’dan uzaklaşıyor, Ege’ye yaklaşıyor. Fırat araçta oturmaya devam ediyor.
Buna göre siren hareket hâlindeyken işitilen frekanslarla ilgili hangisi doğru olabilir?
Cevabı göster
Cevap: A — Ege’nin işittiği frekans 1320 Hz’tir.
Kaynak Ege’ye yaklaştığından Ege 1200 Hz’ten yüksek, Duru’dan uzaklaştığından Duru 1200 Hz’ten düşük frekans işitir. Kaynakla birlikte hareket eden Fırat ise 1200 Hz işitir. Bu nedenle Ege’nin 1320 Hz işitmesi mümkündür.
3. soruKolay
Bir fırında yiyecekler, içerdikleri su tarafından soğurulan elektromanyetik dalgalarla ısıtılır. Bu dalgaların frekansı 2,45×109 Hz’dir.
Yiyecekleri ısıtan dalgalar spektrumun hangi bölgesine aittir?
Cevabı göster
Cevap: B — Mikrodalgalar
Okul düzeyindeki elektromanyetik spektrum sıralamasında radyo dalgaları ile kızılötesi ışınlar arasında mikrodalgalar bulunur. Mikrodalga fırınlarda yiyeceklerin ısıtılmasında bu dalgalar kullanılır.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.