Hücresel Solunum (Oksijenli Solunum ve Fermantasyon), hücrelerin organik maddelerden ATP elde etmesini, bu süreçlerin basamaklarını ve gerçekleştiği hücresel yapıları kapsar.
Öğrencinin oksijenli solunum ile fermantasyonu karşılaştırabilmesi, oluşan ürünleri ayırt edebilmesi ve Krebs döngüsü gibi aşamaları hücredeki yerleriyle ilişkilendirebilmesi beklenir. AYT Biyoloji soruları bu konuyu hücrede gerçekleşen olaylar, yoğun egzersiz sırasında kasların metabolizması veya bitkilerde fotosentezle birlikte net gaz alışverişi üzerinden yoklayabilir.
Çoktan seçmeli sorularda seçenekler gaz çiftleri, metabolik ürünler ya da hücresel bölümler olabilir. Net alışverişi yalnızca solunuma göre değerlendirmek, süreçlerin ürünlerini karıştırmak ve olumsuz soru kökünü gözden kaçırmak sık yapılan hatalardandır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Yoğun egzersiz sırasında insan iskelet kası hücrelerinde görülebilen laktik asit fermantasyonu esnasında aşağıdakilerden hangisinin oluşması beklenmez?
Cevabı göster
Cevap: E — CO2 çıkışı
Kısaca — Laktik asit fermantasyonunda 3 karbonlu pirüvat doğrudan 3 karbonlu laktik aside dönüştüğü için CO2 çıkışı gerçekleşmez.
Glikoliz evresinde üretilen 2 molekül pirüvat (3C), son ürün evresinde NADH moleküllerinin hidrojenlerini alarak laktik aside (3C) indirgenir ve böylece glikolizin devamı için gerekli NAD+ rejenere edilir. Karbon iskeletinde bir kısalma meydana gelmediğinden dekarboksilasyon olmaz ve gaz çıkışı gözlenmez. Sorularda en sık düşülen tuzak, etil alkol fermantasyonundaki CO2 çıkışının laktik asit fermantasyonunda da olduğunu varsaymaktır; kas hücrelerimizde gaz çıkışı olmaz.
2. soruKolay
Ökaryotik bir hücrede Krebs döngüsüne ait enzimler esas olarak aşağıdakilerin hangisinde bulunur?
Cevabı göster
Cevap: A — Mitokondri matriksi
Kısaca — Ökaryotlarda Krebs döngüsü tepkimelerini yürüten enzimler mitokondri matriksinde yer alır.
Hücresel solunumun evrelerini ve gerçekleştikleri hücresel kısımları net olarak ayırt etmelisin. Glikoliz sitoplazmada tamamlandıktan sonra pirüvat mitokondriye girer; pirüvat oksidasyonu ve Krebs döngüsü tepkimeleri mitokondrinin sıvı kısmı olan matrikste gerçekleşir. Elektron taşıma sistemi (ETS) ve ATP sentaz enzimleri ise mitokondri iç zarına (kristaya) yerleşmiştir; bu iki bölgeyi birbiriyle karıştırmamalısın.
3. soruKolay
Aydınlık ortamda bulunan ve fotosentez hızı oksijenli solunum hızından fazla olan yeşil bir bitkide, birim zamanda gerçekleşen net gaz alışverişi inceleniyor.
Buna göre bitkinin ortamdan net olarak aldığı gaz ve ortama net olarak verdiği gaz aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
Cevabı göster
Cevap: C — Aldığı gaz: CO2 — Verdiği gaz: O2
Kısaca — Fotosentez hızının oksijenli solunum hızını aştığı aydınlık bir ortamda yeşil bitki dış ortamdan net olarak CO2 alır ve ortama net olarak O2 verir.
Bitkiler ışıklı ortamda hücresel solunum ve fotosentez olaylarını eş zamanlı olarak sürdürür. Fotosentez hızı solunum hızından daha yüksek olduğunda, mitokondride üretilen CO2 kloroplastın tüketim hızına yetmez ve bitki stomaları aracılığıyla dışarıdan net CO2 almak zorunda kalır. Benzer biçimde fotoliz ve ışık evresinde açığa çıkan O2 miktarı solunumda tüketilen miktardan fazla olduğu için arta kalan O2 dış ortama verilir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.