Bitkilerde Üreme, Çimlenme ve Gelişme — AYT soruları

Kısaca — Anterdeki diploit mikrospor ana hücresinin mayozuyla dört haploit mikrospor oluşur. Mikrosporlar daha sonra mitoz geçirerek polen tanelerine gelişir. Çeldiriciye dikkat: Vejetatif çekirdek ve generatif hücre polenin gelişimi sırasında, sperm hücreleri ise generatif hücrenin mitozuyla oluşur; bunlar mayozun doğrudan ürünleri değildir.

Kısaca — Haploit spermin haploit yumurtayla kaynaşmasıyla diploit ($2n$) zigot, diğer haploit spermin iki haploit kutup çekirdeğiyle birleşmesiyle triploit ($3n$) endosperm çekirdeği oluşur.

Çiçekli bitkilerde çifte döllenme sırasında polen tüpünden gelen spermlerin her biri $n$ kromozomludur. İlk spermin haploit ($n$) yumurta hücresiyle birleşmesi sonucu $n + n = 2n$ kromozomlu zigot meydana gelir. İkinci spermin ($n$) ise embriyo kesesinin merkezinde yer alan iki adet kutup çekirdeğiyle ($n + n$) birleşmesiyle $n + n + n = 3n$ kromozomlu birincil endosperm çekirdeği sentezlenir. İki kutup çekirdeğini tek bir birim gibi düşünüp endosperme $2n$ demek ya da sıralamayı ters almak en çekici çeldiricidir.

Kısaca — Giberellin uyarısıyla sentezlenen hidroliz enzimlerinin (özellikle amilaz), endospermdeki depo nişastayı glikoza parçalayarak hızla büyüyen embriyonun besin ve enerji ihtiyacını karşılar.

Tohumun su almasıyla (imbibisyon) embriyo uyarılır ve giberellin hormonu salgılayarak tohumun dış çeperindeki aleuron tabakasına iletir. Aleuron hücreleri bu sinyalle $\\alpha$-amilaz gibi sindirim enzimlerini üretip nişastayla dolu endosperme salgılar. Bu enzimler büyük depo molekülü olan nişastayı maltoz ve glikoza hidroliz eder; açığa çıkan basit şekerler embriyoya taşınarak mitoz bölünmeler ve hücresel solunum için kullanılır. Bu sürecin tohumda yeniden nişasta depolamak veya absisik asit gibi dormansiyi pekiştirmek olduğunu savunan seçenekler zıt yönlü çeldiricilerdir.