Fotosentez, ışık enerjisinin organik madde üretiminde kullanılmasını, bu süreçte yararlanılan maddeleri ve oluşan ürünlerin canlılar açısından önemini kapsar.
Öğrencinin fotosentezin ekosistemdeki rolünü açıklayabilmesi, kullanılan maddeler ile açığa çıkan ürünleri ilişkilendirebilmesi ve farklı fotosentetik canlıları karşılaştırabilmesi beklenir. AYT Biyoloji sorularında bu konu, öncüllerin doğruluğunu değerlendirme, işaretli atomlarla yapılan deneyleri yorumlama veya canlılar arasındaki ürün farklılıklarının nedenini belirleme biçiminde sorulabilir.
Seçenekler, öncüllerin farklı birleşimlerini ya da gözleme ilişkin alternatif açıklamaları içerebilir. Madde kaynaklarını birbirine karıştırmak ve tüm fotosentetik canlıların aynı ürünleri oluşturduğunu varsaymak sık yapılan hatalardandır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Fotosentez yapan bir kara bitkisi ortamına O2 verirken, hidrojen kaynağı olarak H2S kullanan yeşil kükürt bakterisi ortamına kükürt bırakır.
Bu ürün farkının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: A — Kullandıkları hidrojen kaynağının farklı olması
Kısaca — Açığa çıkan yan ürün hidrojen vericisinin parçalanmasıyla oluştuğundan, ürün farkının temel nedeni kullanılan hidrojen kaynağının farklı olmasıdır.
Fotosentez tepkimelerinde atmosfere salınan yan ürün, kullanılan hidrojen ve elektron kaynağının yükseltgenmesi sonucu açığa çıkar. Kara bitkileri hidrojen kaynağı olarak H2O kullandığı için ortama O2 verirken, kükürt bakterileri H2S kullandığı için kükürt yan ürünü oluşturur. Unutma ki her iki canlı türü de karbon kaynağı olarak ortak şekilde CO2 kullanır; dolayısıyla fark karbon kaynağından değil, hidrojen kaynağından kaynaklanır.
2. soruKolay
Fotosentez, ışık enerjisi kullanılarak inorganik maddelerden organik madde üretilmesidir.
I. Tüketiciler için organik besin sağlar.
II. Atmosfere oksijen kazandırır.
III. Havadaki serbest azotu amino asitlere bağlar.
ifadelerinden hangileri bu sürecin canlılar için önemini doğru belirtir?
Cevabı göster
Cevap: B — I ve II
Fotosentez hem organik besin hem oksijen sağlayarak canlılar için temel kaynaktır. Azot bağlama fotosentezin bir sonucu değildir.
3. soruKolay
Bir su bitkisine oksijen atomları işaretlenmiş su ve işaretsiz karbondioksit veriliyor. Fotosentez başladıktan sonra açığa çıkan oksijen gazında işaretli atomlara rastlanıyor.
Bu gözlem aşağıdaki yargılardan hangisini destekler?
Cevabı göster
Cevap: D — Fotosentez sırasında verilen oksijen gazının kaynağı sudur.
İşaretli oksijen atomları başlangıçta yalnızca suda bulunduğundan, açığa çıkan gazdaki işaret suyun parçalanmasından kaynaklanır.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.