Kalıtım Kalıpları (Mendel Genetiği ve Soyağacı) — AYT soruları

sınavda 13 soru
Uygulamada bu konudan 8 soru var
Ücretsiz

Uygulamada Kalıtım Kalıpları (Mendel Genetiği ve Soyağacı) konusundan 8 soru çöz

Konu özeti

Kalıtım Kalıpları (Mendel Genetiği ve Soyağacı), özelliklerin kuşaklar arasında aktarılmasını, baskın ve çekinik alellerin etkilerini, çaprazlamaları ve aile bireylerinin genotiplerinin belirlenmesini kapsar.

Öğrencinin genotip ile fenotipi ayırt edebilmesi, bağımsız dağılan genler için gametleri belirleyebilmesi ve eşeye bağlı kalıtımda olasılık hesaplayabilmesi gerekir. AYT Biyoloji sorularında bitki çaprazlamaları, taşıyıcı ebeveynler veya kuşaklar boyunca izlenen hastalıklar üzerinden olası çocukların özellikleri sorgulanabilir.

Soyağacı ya da aile bilgileri yorumlanırken sağlıklı bireyin taşıyıcı olabileceğini gözden kaçırmak ve erkek çocuklar arasındaki olasılığı tüm çocuklar için hesaplamak sık yapılan hatalardır. Seçenekler farklı olasılıkları veya genotip ve fenotip yorumlarını karşılaştırmaya yöneltir.

Örnek sorular

Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.

1. soruKolay

Bir bitki türünde uzun boy aleli (U) kısa boya (u), kırmızı çiçek aleli (R) beyaz çiçeğe (r) tam baskındır ve bu iki gen farklı kromozomlarda bulunur. UuRr genotipli iki bitki çaprazlanıyor. Buna göre F1 dölünde her iki karakter bakımından da baskın fenotipte (uzun boylu ve kırmızı çiçekli) bireylerin oluşma olasılığı kaçtır?

\dfrac{3}{4}

✗ Bu değil

\dfrac{3}{16}

✗ Bu değil

\dfrac{1}{2}

✗ Bu değil

\dfrac{1}{16}

✗ Bu değil

\dfrac{9}{16}

✓ Doğru

Cevabı göster

Cevap: E — $\dfrac{9}{16}$

Kısaca — F1 dölünde her iki karakter bakımından da baskın fenotipli bireylerin oluşma olasılığı $\dfrac{9}{16}$ ’dır.

Genler farklı kromozomlar üzerinde bağımsız ayrıldığından her karakteri ayrı ayrı çaprazlayarak olasılıkları çarparız. Boy karakteri için $Uu \times Uu$ çaprazlamasında uzun boylu fenotip ( $UU, Uu, Uu$ ) olasılığı $\dfrac{3}{4}$ ’tür. Çiçek rengi için $Rr \times Rr$ çaprazlamasında kırmızı çiçekli fenotip ( $RR, Rr, Rr$ ) olasılığı da $\dfrac{3}{4}$ bulunur. Bağımsız olayların birlikte gerçekleşme olasılığı çarpım kuralıyla $\dfrac{3}{4} \times \dfrac{3}{4} = \dfrac{9}{16}$ olarak hesaplanır.

2. soruKolay

Renk körlüğü X kromozomu üzerindeki çekinik bir alelle kalıtılır. Renk körlüğü bakımından taşıyıcı olan bir anne (XᴿXʳ) ile sağlıklı bir baba (XᴿY) evleniyor. Bu ailenin doğacak erkek çocuklarının renk körü olma olasılığı kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: D — $\dfrac{1}{2}$

Erkek çocuk X kromozomunu anneden alır; anneden Xʳ gelme olasılığı $\dfrac{1}{2}$ olduğundan erkek çocukların yarısı XʳY genotipli ve renk körü olur.

3. soruOrta

Hemofili, X kromozomu üzerindeki çekinik bir alelle kalıtılan bir hastalıktır. Hemofili hastası bir erkek (XʰY) ile hastalık bakımından taşıyıcı olmayan sağlıklı bir kadının (XᴴXᴴ) bir kız çocukları dünyaya geliyor. Bu kız çocuk, ileride sağlıklı bir erkekle (XᴴY) evleniyor. Buna göre bu çiftin doğacak erkek çocuklarının hemofili hastası olma olasılığı kaçtır?

Cevabı göster

Cevap: E — $\dfrac{1}{2}$

Hemofili babadan Xʰ kromozomunu alan kız zorunlu olarak taşıyıcıdır (XᴴXʰ); taşıyıcı anne ile sağlıklı babanın erkek çocukları anneden Xʰ alma olasılığı $\dfrac{1}{2}$ olduğundan erkek çocukların yarısı hemofili olur.

Her soru tam o anki seviyene göre seçilir, yanlışların oturana kadar geri gelir, hepsi çevrimdışı çalışır.

Uygulamada Kalıtım Kalıpları (Mendel Genetiği ve Soyağacı) konusundan 8 soru çöz

Diğer AYT konuları

Biyoloji

AYT hakkında her şey

Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.

AYT (Alan Yeterlilik Testi), Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavın ikinci oturumudur. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.

Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.