Üriner Sistem Patolojisi, böbrek ve idrar yollarındaki hastalıkların oluşum mekanizmalarını, makroskopik değişikliklerini ve mikroskobik bulgularını kapsar.
TUS — Temel Tıp Bilimleri kapsamında öğrencinin glomerüler hastalık paternlerini tanıması, üriner tıkanıklığın böbrekte oluşturduğu yapısal değişiklikleri yorumlaması ve tübüler hasarın nedenlerini histopatolojik özellikleriyle ayırt etmesi beklenir. Sorular, doğrudan karakteristik bir morfolojik bulguyu sorabilir veya klinik öyküyle birlikte verilen patoloji betimlemesinden tanıya ulaşmayı gerektirebilir.
Seçeneklerde birbirine yakın hastalık adları ya da morfolojik bulgular yer alabilir. Benzer glomerüler paternleri karıştırmak, makroskopik betimlemedeki ipuçlarını gözden kaçırmak ve iskemik hasarla toksik hasarın ayırt edici özelliklerini birbirine atfetmek sık yapılan hatalardır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
Cevap: A — Tübüler bazal membranda fokal yırtılmalar (tübüloreksis)
Kısaca — Tübüloreksis, iskeminin yama tarzında ilerleyip bazal membranı da kesintiye uğrattığını gösterir.
Kan akımındaki azalma, oksijen gereksinimi yüksek proksimal tübülün düz kısmı ile çıkan kalın kulpta kesintili nekroza yol açar; ağır odaklarda tübüler bazal membran yırtılır. Nefrotoksinler ise lümenden yoğunlaştıkları proksimal tübül epitelini daha yaygın ve düzenli zedelerken bazal membranı çoğunlukla korur.
Neden diğerleri değil
Proksimal tübül epitelinde yaygın vakuoler dejenerasyon — Nefrotoksik veya osmotik epitel hasarını destekler; iskeminin yama tarzındaki dağılımını göstermez.
İnterstisyumda eozinofillerden zengin mononükleer infiltrasyon — İlaçlara bağlı akut tübülointerstisyel nefritin immünolojik bulgusudur.
Distal tübül lümenlerinde kırık eozinofilik protein silendirleri — Monoklonal hafif zincirlerin çökelmesine bağlı miyelom kast nefropatisini gösterir.
Tübül epitelinde sitomegalik nükleer inklüzyonlar — Sitomegalovirüs veya BK virüsüne bağlı viral tübülointerstisyel nefriti düşündürür.
Aklında kalsın
Çamurlu kahverengi granüler silendirler hem iskemik hem toksik akut tübüler hasarda görülebilir; iki nedeni birbirinden ayırmaz.
2. soruKolay
Membranoproliferatif glomerülonefrit paterninde mezangial interpozisyon ve glomerüler bazal membran yeniden yapılanmasına bağlı gelişen karakteristik ışık mikroskobik bulgu aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: D — Kapiler duvarda çift kontur (tramvay izi)
Kısaca — Kapiler duvarın onarımında yeni bazal membran tabakası oluşması, membranoproliferatif paternde çift kontur görünümüne yol açar.
Kronik endotel hasarı, mezangial hücre ve matriksin endotel ile mevcut bazal membran arasına uzanmasını tetikler. Endotel altında yeni bazal membran materyali birikince eski ve yeni tabakalar gümüş boyasıyla iki ayrı çizgi olarak seçilir.
Neden diğerleri değil
Dikensi (spike) çıkıntılar — Membranöz nefropatide subepitelyal birikimler arasına uzanan bazal membran materyalidir; duvarın çiftleşmesi değildir.
Segmental skleroz ve hiyalinoz — Glomerül yumağının bir bölümünde skar ve plazma proteini birikimidir; yeni bazal membran tabakası oluşumu değildir.
Normal ışık mikroskobisi — Minimal değişiklik hastalığında beklenir; belirgin kapiler duvar yeniden yapılanmasıyla bağdaşmaz.
Aklında kalsın
Membranoproliferatif görünüm bir hasar paternidir; tek bir etiyolojiyi göstermez. İmmünofloresanda immünoglobulin birikimine göre baskın C3 saptanması, kompleman aracılı hastalıkları düşündürür.
3. soruKolay
Uzun süreli üreter taşı nedeniyle nefrektomi uygulanan kırk sekiz yaşındaki erkek hastanın materyalinde pelvis ve kalikslerin ileri derecede dilatasyonu, papilla basıklığı ve kortikal parankimin kâğıt inceliğinde olduğu izleniyor.
Bu hastada tanımlanan makroskopik tablo aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: A — Hidronefroz
Kısaca — Kronik idrar akım engeli, toplayıcı sistemi genişletip basınç atrofisiyle böbrek parankimini incelterek hidronefroza yol açar.
Tıkanıklığın gerisinde yükselen hidrostatik basınç, tübüllere iletilerek glomerüler filtrasyonu azaltır. Süreç uzadığında intrarenal kan akımı da bozulur; tübüler atrofi ve interstisyel fibrozis gelişerek işlevsel parankimin kaybına neden olur.
Tanıya götüren bulgular
Uzun süreli üreter taşı → Kronik postrenal tıkanıklığın nedenini gösterir.
Pelvis ve kalikslerin ileri derecede dilatasyonu → Basınç artışının toplayıcı sistemi genişlettiğini gösterir.
Papilla basıklığı → Kaliks içi basıncın papillaları sıkıştırdığını destekler.
Kortikal parankimin kâğıt inceliğinde olması → Sürecin akut değil, ileri derecede kronik parankim kaybıyla seyrettiğini gösterir.
Neden diğerleri değil
Akut piyelonefrit — Nötrofilik tübülointerstisyel enfeksiyon ve apse odaklarıyla seyreder; ileri parankim incelmesi akut enfeksiyonun tipik bulgusu değildir.
Böbrek infarktı — Arteriyel dolaşım kaybıyla kama biçimli nekroz gelişir; pelvis ve kalikslerde yaygın genişleme beklenmez.
Medüller sünger böbrek — Medüller toplayıcı kanalların kistik genişlemesidir; pelvis-kaliks dilatasyonu ve yaygın kortikal atrofi temel bulguları değildir.
Renal papiller nekroz — Papillalarda iskemik nekroz ve kopma gelişir; yalnız basıklık papilla nekrozunu göstermez.
Aklında kalsın
Tek taraflı obstrüksiyonda karşı böbrek işlevi korunuyorsa serum kreatinini normal kalabilir; normal kreatinin ciddi tek taraflı hasarı dışlamaz.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.