Gastrointestinal Sistem Patolojisi — TUS — Temel Tıp Bilimleri soruları

Kısaca — Makrofajlarda biriken aside dirençsiz bakteriyel yapılar lenfatik emilimi bozduğu için sistemik bulgulu Whipple hastalığını oluşturur.

Tropheryma whipplei, ince bağırsak lamina propriasındaki makrofajlarda yeterince parçalanmadan birikir. Bakteriyel glikoproteinler PAS pozitifliği oluştururken aside dirençli hücre duvarının bulunmaması mikobakterileri dışlar; villöz lenfatik akımın bozulması malabsorpsiyona yol açar.

Tanıya götüren bulgular

• Kronik ishal ve kilo kaybı → İnce bağırsak emilim bozukluğunu destekler.
• Artralji ve lenfadenopati → Sürecin bağırsakla sınırlı kalmadığını, sistemik yayılım gösterdiğini düşündürür.
• Villusları dolduran PAS-pozitif köpüksü makrofajlar → Whipple hastalığının karakteristik mukozal paternidir.
• Aside dirençsizlik ve makrofaj içi çomak şekilli yapılar → Mikobakteri yerine bakteriyel Whipple etkenini destekler.

Neden diğerleri değil

• Mycobacterium avium kompleksi — İmmün yetmezlikte makrofajları doldurur; içindeki basiller aside dirençli boyanır.
• Giardia duodenalis — Villus yüzeyine tutunan trofozoitlerle malabsorpsiyon yapar; makrofaj içinde çomak şekilli yapı oluşturmaz.
• Histoplasma capsulatum — Makrofaj içinde tomurcuklanan küçük mayalar şeklindedir; çomak biçimli bakteri görünümü vermez.
• Cryptosporidium parvum — Fırçamsı kenarda küçük bazofilik yapılar oluşturur; lamina propriayı köpüksü makrofajlarla doldurmaz.

Aklında kalsın

PAS-pozitif makrofajlar tek başına kesin tanı koydurmaz; doku immünohistokimyası veya polimeraz zincir reaksiyonu etkeni doğrular.

Kısaca — Meckel divertikülünde en sık görülen heterotopik doku gastrik mukoza olup peptik ülserasyon ve ağrısız alt GİS kanamasına yol açar.

Meckel divertikülü duvarında ektopik dokuların bulunması sıktır. En sık izlenen heterotopik doku gastrik mukozadır (asit salgılayarak komşu ileumda ülserasyon ve kanamaya neden olur); ikinci en sık ise heterotopik pankreas dokusudur.

Neden diğerleri değil

• Pankreas dokusu — Meckel divertikülünde ikinci en sık saptanan heterotopik dokudur ancak gastrik mukozaya göre daha nadir görülür.
• Karaciğer parankimi — Gastrointestinal sistemde heterotopisi son derece nadir olan bir parankimatöz organdır.
• Kolon mukozası — Meckel divertikülünde tipik olarak heterotopik veya ektopik olarak tanımlanan dokulardan değildir.
• Tiroid dokusu — En sık dil kökünde (lingual tiroid) veya overde (struma ovarii) ektopik doku oluşturur; Meckel’de izlenmez.

Aklında kalsın

Meckel divertikülünde en sık ektopik doku gastrik mukozadır ve asit salgısıyla komşu ince bağırsakta ülsere kanamaya yol açar.

Kısaca — Ménétrier hastalığında mukus hücrelerinin aşırı çoğalması dev kıvrımlara, mukozadan protein kaybı ise hipoalbuminemik ödeme yol açar.

Dönüştürücü büyüme faktörü alfa ile epidermal büyüme faktörü reseptörünün aşırı uyarılması, epitel çoğalmasını mukus hücreleri yönüne kaydırır. Foveolar bölüm genişlerken oksintik bezler azalır ve asit üretimi düşer; geçirgenliği artan mukozadan mide lümenine albumin kaçar. Böylece lezyon yalnız hipertrofik görünüm oluşturmaz, protein kaybettiren gastropatiye de neden olur.

Tanıya götüren bulgular

• Ödem ve hipoalbuminemi → mide lezyonunun protein kaybıyla ilişkili olduğunu destekliyor.
• Korpus ve fundusta dev kıvrımlar, antrumun korunması → proksimal mideyi tutan hipertrofik gastropatiyi düşündürüyor.
• Foveolar hiperplazi ve kistik mukus bezleri → kıvrım kalınlaşmasının mukus üreten epitelden kaynaklandığını gösteriyor.
• Pariyetal hücre kaybı ve düşük asit salgısı → asit hipersekresyonuna bağlı kıvrım büyümesini dışlıyor.

Neden diğerleri değil

• Otoimmün atrofik gastrit — Oksintik bez yıkımı mukozayı inceltir; dev kıvrımlarla seyreden mukus hücresi artışını açıklamaz.
• Reaktif (kimyasal) gastropati — Kimyasal hasara karşı onarım paternidir; belirgin protein kaybettiren dev kıvrımlar tipik değildir.
• Zollinger-Ellison sendromu — Gastrin fazlalığı pariyetal hücre kitlesini artırır; düşük asit salgısı bu mekanizmaya aykırıdır.
• Helicobacter pylori gastriti — Kronik aktif inflamasyon ve lenfoid agregatlar oluşturur; burada baskın olay inflamasyon değildir.

Aklında kalsın

Dev gastrik kıvrımlar tek başına tanı koydurmaz; infiltratif tümörler de bu görünümü oluşturabilir. Ménétrier hastalığında mide adenokarsinomu riski artar.