Papiller tiroid karsinomunu tanımlayan özellik mimariden çok çekirdektir: buzlu cam görünümlü, Orphan Annie gözü olarak anılan berrak çekirdekler, çekirdek oluklanmaları ve psammom cisimcikleri tanıyı koydurur.
Endokrin Sistem Patolojisi hipofiz, tiroid, paratiroid, adrenal ve endokrin pankreas hastalıklarını kapsar. Medüller tiroid karsinomunun C hücrelerinden köken alıp kalsitonin salgılaması ve amiloidli stroma içermesi, ailesel sendromlarla bağlantısı nedeniyle ayrıca önemlidir.
Hashimoto tiroiditinde ise germinal merkezli lenfoid infiltrasyon ve Hürthle hücreleri görülür. Sorular ayırıcı histopatolojik ölçütü sordurabilir ya da bir hastalıkla ilgili ifadeler arasından yanlış olanı seçtirebilir; olumsuz ifadeyi gözden kaçırmamak gerekir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Hipofiz adenomları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Cevabı göster
Cevap: B — Tirotrof adenomlar hipofiz adenomlarının en sık görülen tipidir ve genellikle hipotiroidi ile ortaya çıkar.
Kısaca — Tirotrof adenom nadirdir ve TSH salgısıyla hipertiroidi yapar; onu en sık tip ve hipotiroidi nedeni sayan ifade yanlıştır.
Tirotrof adenomda otonom TSH üretimi tiroid hormon sentezini uyarır; serbest tiroid hormonları yüksekken TSH’nin baskılanmaması beklenir. Bu nedenle hem sıklık hem de hormon etkisi bakımından gruptan ayrılır.
Neden diğerleri doğru
En sık görülen fonksiyonel adenom, prolaktin salgılayan laktotrof adenomdur. — Neoplastik laktotroflar prolaktini artırır; bu en sık fonksiyonel paterndir.
Somatotrof adenom, epifizleri kapanmış erişkinde akromegaliye yol açar. — Epifiz kapanınca GH fazlalığı boy uzaması yerine akral ve visseral büyüme yapar.
Kortikotrof adenoma bağlı hiperkortizolizm Cushing hastalığı olarak adlandırılır. — Hipofiz kaynaklı ACTH fazlalığının özel adı Cushing hastalığıdır.
Hipertiroidide TSH baskılanmamışsa primer tiroid hastalığından önce TSH salgılayan adenom veya tiroid hormonu direnci düşünülür.
2. soruKolay
Yetmiş dört yaşındaki erkek hasta otuz yıldır tip 2 diabetes mellitus tanısıyla izlenirken kaybediliyor. Bu hastanın otopsisinde pankreas adacıklarında aşağıdaki bulgulardan hangisi görülmez?
Cevabı göster
Cevap: B — Adacıklarda yoğun lenfositik infiltrasyon (insülit)
Kısaca — Yoğun insülit, T hücre aracılı beta hücre yıkımını gösterdiğinden uzun süreli tip 2 diyabetin değil, erken tip 1 diyabetin bulgusudur.
Tip 2 diyabette temel süreç insülin direncine eşlik eden ilerleyici beta hücre fonksiyon bozukluğudur; adacık kaybı otoimmün lenfosit saldırısıyla gerçekleşmez. Bu nedenle yoğun lenfositik infiltrasyon beklenen kronik dejeneratif değişiklikler grubuna girmez.
Tanıya götüren bulgular
Otuz yıllık tip 2 diyabet öyküsü → akut otoimmün yıkımdan çok kronik adacık yeniden şekillenmesini destekler.
İleri yaşta kaybedilmiş olması → çocukluk ve genç erişkinlikte başlayan aktif beta hücre otoimmünitesinden uzaklaştırır.
Neden diğerleri doğru
Amilin (adacık amiloid polipeptidi) kökenli amiloid birikimi — Beta hücrelerinden salgılanan amilin yanlış katlanarak tip 2 diyabette adacık amiloidi oluşturabilir.
Adacık sayısında ve büyüklüğünde hafif azalma — Kronik metabolik yük ve beta hücre kaybı, adacıklarda hafif gerilemeye yol açabilir.
Beta hücre kütlesinin kısmen korunmuş olması — Tip 2 diyabette beta hücreleri azalır ancak otoimmün süreçteki gibi seçici ve tam kayıp beklenmez.
Adacıklarda fibrozis — Uzun süreli metabolik hasar, adacık stromasında kronik fibrotik yeniden şekillenme oluşturabilir.
Aklında kalsın
Tip 1 diyabette glukagon üreten alfa hücreleri görece korunurken insülin üreten beta hücreleri seçici olarak kaybolur.
Kısaca — Foliküler tümörde kapsülün aşılması veya intravasküler alana invazyon, doku sınırlarını ihlal eden malign davranışı gösterir.
Adenom ile karsinom benzer foliküller ve hücresel özellikler gösterebilir; ayrım hücresel atipiye dayanmaz. Kapsülün tam kat geçilmesi ya da kapsül içindeki veya dışındaki damarlarda gerçek tümör invazyonunun gösterilmesi karsinom tanısını sağlar.
Neden diğerleri değil
Çapın 4 cm üzerine çıkması — Büyük boyut malignite şüphesini artırabilir; tek başına histolojik malignite kriteri değildir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.