İnflamasyon, dokuların hasara karşı geliştirdiği yanıtı; damar geçirgenliğindeki değişiklikleri, hücresel olayları, kimyasal aracıları ve eksüdanın geçirdiği dönüşümleri kapsar.
TUS — Temel Tıp Bilimleri kapsamında öğrencinin, inflamatuvar aracıları başlıca etkileriyle eşleştirebilmesi, damar yanıtlarını başlangıç zamanı ve etkilenen damar bölümleri açısından ayırt edebilmesi ve patolojik süreçleri doğru terimlerle tanımlayabilmesi beklenir. Sorular, doğrudan bilgi eşleştirmesi veya tarif edilen mekanizmayı ve doku değişikliğini tanıma biçiminde gelebilir.
Seçeneklerde birbirine yakın terimler, farklı aracı ve etki eşleşmeleri ya da benzer damar yanıtları sunulabilir. Zamanlama ayrıntısını atlamak, eksüdanın özelliklerini karıştırmak ve tanımdaki hücresel ipuçlarını gözden kaçırmak yanlış seçeneğe yöneltebilir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Kimyasal aracı – başlıca etki aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
Cevabı göster
Cevap: B — Histamin – Vazodilatasyon ve geçirgenlik artışı
Kısaca — Histamin, arteriolleri genişletip postkapiller venül endotelinde aralıklar açarak erken hiperemi ve proteinli sıvı kaçağı oluşturur.
Histaminin endotel üzerindeki H1 reseptörlerini uyarması hücrelerin hızla kasılmasına ve geçici damar kaçağına yol açar. Arterioler düz kas gevşemesi eş zamanlı olarak bölgesel kan akımını artırır.
Neden diğerleri değil
Histamin – Ateş oluşumu — Histamin erken damar yanıtının aracısıdır; ateşte hipotalamik sıcaklık ayarını yükselten başlıca mediatör PGE2'dir.
Bradikinin – Kemotaksi — Bradikinin damar geçirgenliğini artırır ve ağrı oluşturur; lökosit kemotaksisinin başlıca aracısı değildir.
Lökotrien B4 – Vazokonstriksiyon — LTB4 güçlü nötrofil kemotaktik ve aktive edici mediatördür; damar düz kasını daraltan lökotrienlerle karıştırılmamalıdır.
Prostaglandin E2 – Kemotaksi — PGE2 ateş, ağrı ve vazodilatasyona katkı sağlar; nötrofil kemotaksisini yönlendirmez.
Aklında kalsın
Histamin mast hücresi granüllerinde önceden depolandığı için yeni protein sentezi gerektirmeden inflamasyonun dakikalar içindeki damar yanıtını başlatabilir.
2. soruKolay
Aşağıdaki terimlerden hangisi, seröz boşluklarda biriken zengin fibrinöz eksüdanın lizis ile temizlenemeyip fibroblast ve damar proliferasyonuyla fibröz dokuya dönüşmesini tanımlar?
Cevabı göster
Cevap: A — Organizasyon
Kısaca — Vücut boşluklarındaki zengin fibrinöz eksüdanın temizlenemeyerek fibroblastik invazyon ve damarlanmayla fibröz bağ dokusuna dönüşmesine organizasyon denir.
Fibrinöz eksüda fibrinolitik aktivite ile temizlenemediğinde, inflamasyon odağına fibroblastlar ve yeni kapillerler göç eder. Bu granülasyon dokusu zamanla kolajenöz fibröz skara dönüşerek seröz boşlukta yapışıklıklara ve obliterasyona yol açar.
Neden diğerleri değil
Rezolüsyon — Doku hasarının az olduğu durumlarda parankimin ve yapının tamamen orijinal hâline dönmesidir.
Ülserasyon — Epitel döşeli yüzeylerde nekrotik inflamatuvar dokunun dökülmesiyle oluşan lokal doku defektidir.
Kazeifikasyon — Tüberküloz gibi granülomatöz hastalıklarda görülen, peynirimsi morfolojiye sahip özel bir nekroz türüdür.
Aklında kalsın
Fibrinöz eksüdanın temizlenemeyip bağ dokusuna dönüştürülmesine organizasyon denir; perikardda gelişirse konstriktif perikardite yol açabilir.
3. soruKolay
Aşağıdaki patolojik durumlardan hangisinde, akut inflamasyona bağlı mikrovasküler geçirgenlik artışı 2-12 saatlik latent periyodun ardından başlar ve kapillerler ile postkapiller venülleri birlikte etkiler?
Cevabı göster
Cevap: A — Güneş yanığına bağlı ultraviyole hasarı
Kısaca — Saatler süren latent dönemden sonra kapiller ve venül sızıntısı, güneş yanığına bağlı ultraviyole hasarın gecikmiş uzamış yanıtını gösterir.
Ultraviyole hasarında endotel zedelenmesi zaman içinde belirginleşir. Bu nedenle geçirgenlik artışı gecikerek başlar, kapillerlerle postkapiller venülleri birlikte tutar ve uzamış seyreder.
Neden diğerleri değil
Sivrisinek ısırığına bağlı histamin salınımı — Histamin, postkapiller venüllerde dakikalar içinde gelişen hızlı ve geçici endotel kontraksiyonu yapar.
Miyokart enfarktüsünde reperfüzyon hasarı — Reaktif oksijen türleri ve aktive lökositler endotel hasarına katılır; klasik ultraviyole hasar paterni değildir.
Konsantre asit temasında koagülasyon nekrozu — Ağır kimyasal hasar endoteli doğrudan zedeleyerek latent dönem olmadan başlayan sürekli sızıntı oluşturur.
Tip I aşırı duyarlılık reaksiyonundaki ürtiker — Mast hücresi mediyatörleri, başlıca venüllerde hızlı ve kısa süreli geçirgenlik artışı oluşturur.
Aklında kalsın
Yeni oluşan damarlar, hücreler arası bağlantıları olgunlaşana dek geçirgendir; iyileşme dokusundaki ödemin sürmesine bu özellik katkıda bulunur.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.