Neoplazi, tümör gelişiminin hücresel ve moleküler temellerini, büyüme sinyallerinin denetimden çıkmasını, tümörün damar oluşumunu uyarmasını ve tümör belirteçlerinin kullanımını kapsar.
Öğrencinin mutasyonları protein işlevindeki değişikliklerle ilişkilendirebilmesi, hipoksiye verilen yanıtı yorumlayabilmesi ve serum belirteçlerinin tanı ile tedavi sonrası izlemdeki rollerini ayırt edebilmesi gerekir. TUS — Temel Tıp Bilimleri sınavında bu konu, kısa klinik senaryolar veya moleküler bir mekanizmanın anlatıldığı çoktan seçmeli sorularla yoklanabilir.
Seçeneklerde farklı kullanım amaçları, sinyal yolaklarının sonuçları ya da hedef ürünler sunulabilir. Sık yapılan hatalar, belirteç yükselişini tek başına kesin tanı saymak ve mekanizmanın doğrudan sonucunu dolaylı etkileriyle karıştırmaktır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Serum CEA düzeyi kolon kanseri tedavisinden sonra düşüp aylar sonra yeniden yükseliyor.
Bu belirtecin en uygun kullanım amacı aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: C — Nüks izlemi
Kısaca — Tedavi sonrası düşen CEA’nın yeniden yükselmesi, hastanın önceki değerleriyle karşılaştırıldığında nüksü düşündürür.
CEA salgılayan tümör yükü azalınca serum düzeyi düşer; rezidüel veya yeniden büyüyen tümör dokusu belirteci tekrar yükseltebilir. Düşük tanısal özgüllük nedeniyle tek ölçümden çok, bilinen hastadaki seri değişim değerlidir.
Neden diğerleri değil
Toplum taraması — CEA’nın erken kanser duyarlılığı ve özgüllüğü yetersizdir; sağlıklı toplumda güvenilir tarama sağlamaz.
Histolojik tip tayini — Morfoloji ve immünohistokimyasal panelle yapılır; serum CEA düzeyi tümörün mikroskopik tipini belirlemez.
Tümör evresi tayini — Evre anatomik yaygınlığa ve TNM bulgularına dayanır; CEA düzeyi tek başına evre oluşturmaz.
Kalıtsal risk değerlendirmesi — Kalıtsal yatkınlık soy geçmişi ve genetik incelemeyle değerlendirilir; CEA somatik risk aleli göstermez.
Aklında kalsın
Sigara kullanımı ile hepatobiliyer veya inflamatuvar hastalıklar CEA’yı yükseltebildiğinden biyokimyasal artış görüntülemeyle doğrulanır.
2. soruKolay
Bir KRAS nokta mutasyonu proteinin GTPaz etkinliğini azaltarak onu GTP’ye bağlı durumda tutuyor.
Doğrudan sonuç aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: B — Sürekli büyüme sinyali
Kısaca — GTPaz etkinliği azalan KRAS kapanamadığı için mitojen olmasa da proliferatif sinyali sürekli açık tutar.
RAS, GTP bağladığında büyüme faktörü reseptörlerinden gelen uyarıyı RAF–MEK–ERK yoluna aktarır. GTP hidrolizi bozulunca GDP’li kapalı duruma dönemez ve proliferasyon genlerinin transkripsiyonu liganddan bağımsız sürer.
Neden diğerleri değil
Apoptoz artışı — Apoptoz proapoptotik sinyallerle başlar; etkin RAS büyümeyi ve hücre yaşamını destekler.
DNA onarımının durması — DNA onarımı ATM, BRCA ve mismatch onarım proteinleriyle yürür; RAS etkinliği bu sistemleri doğrudan durdurmaz.
E-kaderin artışı — E-kaderin epitelyal adezyon proteinidir; KRAS’ın sürekli etkinleşmesinin doğrudan ürünü değildir.
Telomer kısalması — Telomerler ardışık replikasyonlarla kısalır; RAS’ın GTP’ye bağlı kalması kromozom uçlarını doğrudan değiştirmez.
Aklında kalsın
NF1, RAS’ın GTP hidrolizini hızlandıran bir GAP kodlar; NF1 kaybı da RAS sinyalinin kapatılamamasına yol açar.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.