Mineraller ve Eser Elementler — TUS — Temel Tıp Bilimleri konu anlatımı ve örnek sorular

Mineraller ve Eser Elementler, vücuttaki minerallerin hücre içi ve hücre dışı dağılımını, metabolik görevlerini ve eser elementlerin protein yapılarıyla ilişkisini kapsar.

Öğrencinin iyonların bulunduğu sıvı bölmelerini ayırt edebilmesi, böbrek işlevleriyle mineral dengesini düzenleyen hormonal mekanizmaları ilişkilendirebilmesi ve selenyum içeren proteinleri tanıyabilmesi beklenir. TUS — Temel Tıp Bilimleri kapsamında bu konu, doğrudan bilgi sorularıyla veya kronik böbrek hastalığı gibi klinik durumlarda beklenen biyokimyasal değişiklikler üzerinden sorulabilir.

Seçeneklerde farklı katyonlar, hormonal değişiklikler ya da protein adları bulunabilir. Hücre içi ve dışı dağılımı karıştırmak, neden sonuç ilişkisini ters kurmak ve olumsuz soru kökünü gözden kaçırmak dikkat edilmesi gereken hatalardır.

Örnek sorular

Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.

1. soruKolay

İleri kronik böbrek hastalığında 1-alfa-hidroksilaz aktivitesinin azalmasına bağlı beklenen hormonal değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

Kalsitonin azalması✗ Bu değilAldosteron azalması✗ Bu değilFGF23 azalması✗ Bu değilParathormon artması✓ DoğruRenin azalması✗ Bu değil

Cevabı göster

Cevap: D — Parathormon artması

Kısaca — Kalsitriol azalınca kalsiyum emilimi düşer ve fosfat retansiyonu hipokalsemiyi derinleştirir; sonuç sekonder PTH artışıdır.

Böbrek 1-alfa-hidroksilaz etkinliğinin kaybı, 25-hidroksivitamin D’nin kalsitriole dönüşümünü azaltır. Azalan bağırsak kalsiyum emilimi ile böbrekten atılamayan fosfatın iyonize kalsiyumu düşürmesi, paratiroid bezini sürekli uyarır.

Neden diğerleri değil

Kalsitonin azalması — Kalsitonin yüksek kalsiyuma yanıt verir; bu tablodaki temel uyum yanıtı PTH artışıdır.
Aldosteron azalması — Aldosteron renin-anjiyotensin sistemi ve potasyumla düzenlenir; kalsitriol kaybının doğrudan sonucu değildir.
FGF23 azalması — Fosfat retansiyonu osteositlerden FGF23 salınımını artırır; ileri böbrek hastalığında düzeyi genellikle yükselir.
Renin azalması — Renin hacim, perfüzyon ve makula densa sinyalleriyle belirlenir; 1-alfa-hidroksilaz kaybı zorunlu azalma yapmaz.

Aklında kalsın

Kalsitriol PTH sentezini doğrudan baskılar; böbrek hastalığında bu frenin kalkması sekonder hiperparatiroidiyi ayrıca güçlendirir.

2. soruOrta

Aşağıdakilerden hangisi yapısında selenyum bulunduran proteinlerden değildir?

Glutatyon peroksidaz✗ Bu değilTiyoredoksin redüktaz✗ Bu değilSüperoksit dismutaz✓ Doğruİyodotironin deiyodinaz✗ Bu değilSelenoprotein P✗ Bu değil

Cevabı göster

Cevap: C — Süperoksit dismutaz

Kısaca — Süperoksit dismutaz bakır-çinko veya manganez kullanan bir metalloenzimdir; yapısında selenyum bulunmaz.

Süperoksit dismutaz süperoksit radikalini hidrojen perokside dönüştürür. Sitozolik izoformu bakır ve çinko, mitokondriyal izoformu manganez içerir; selenosistein taşımaz.

Neden diğerleri doğru

Glutatyon peroksidaz — Aktif merkezindeki selenosisteinle hidrojen peroksit ve organik hidroperoksitleri indirger.
Tiyoredoksin redüktaz — Aktif merkezinde selenosistein taşır ve NADPH kullanarak oksitlenmiş tiyoredoksini yeniler.
İyodotironin deiyodinaz — Selenosistein içeren izoenzimleri tiroit hormonlarının aktivasyon veya inaktivasyonunu sağlar.
Selenoprotein P — Çok sayıda selenosistein taşır ve plazmada selenyumun başlıca taşıyıcısıdır.

Aklında kalsın

Katalaz selenoprotein değil, hem demiri içeren bir enzimdir; hidrojen peroksidi su ve oksijene dönüştürür.

3. soruKolay

Aşağıdaki katyonlardan hangisi insan vücudunda hücre içi (intraselüler) sıvıda en yüksek konsantrasyonda bulunur?

Cevabı göster

Cevap: B — Potasyum

Kısaca — Potasyum, hücre içi sıvının temel katyonudur ve $\mathrm{Na}^+/\mathrm{K}^+$ -ATPaz pompasının aktivitesiyle hücre içinde yüksek konsantrasyonda tutulur.

Hücre membranında yer alan $\mathrm{Na}^+/\mathrm{K}^+$ -ATPaz pompası, her döngüde 3 sodyum iyonunu hücre dışına atarken 2 potasyum iyonunu hücre içine pompalar. Bu aktif taşıma mekanizması sayesinde potasyumun hücre içi derişimi yaklaşık $140-150\text{ mEq/L}$ düzeyinde tutularak intraselüler kompartımanın en bol bulunan katyonu haline gelir.

Neden diğerleri değil

Sodyum — Hücre dışı sıvının (ekstraselüler) temel katyonu olup plazma konsantrasyonu yaklaşık $135-145\text{ mEq/L}$ düzeyindedir.
Kalsiyum — Hücre içinde serbest sitozolik konsantrasyonu son derece düşüktür ve esas olarak kemik dokusunda depolanır.
Magnezyum — İntraselüler sıvıda potasyumdan sonra en bol bulunan ikinci katyondur ve birçok enzimin kofaktörüdür.
Demir — Hücre içinde serbest iyon olarak değil, ferritin kompleksinde veya hem proteinlerine bağlı olarak bulunur.

Aklında kalsın

İntraselüler sıvının birincil katyonu potasyum, ikincil katyonu magnezyumdur; ekstraselüler sıvının majör katyonu ise sodyumdur.

Mineraller ve Eser Elementler — TUS — Temel Tıp Bilimleri soruları

Konu özeti

Örnek sorular

Diğer TUS — Temel Tıp Bilimleri konuları

Tıbbi Biyokimya