Karbonhidrat Metabolizması — TUS — Temel Tıp Bilimleri soruları

Kısaca — PFK-1 glikolizin hızını belirler; yüksek enerji yükü ATP ile enzimi baskılarken fruktoz-2,6-bisfosfat bu baskıyı aşarak yolu uyarır.

PFK-1, fruktoz-6-fosfatın fruktoz-1,6-bisfosfata dönüşümünü katalizleyen temel düzenleme basamağıdır. Böylece glikolitik akış hücrenin enerji durumuna ve hormonal olarak denetlenen fruktoz-2,6-bisfosfat düzeyine göre ayarlanır.

İfadeler

• I — PFK-1 hız kısıtlayıcıdır — doğru, glikolizin temel geri dönüşümsüz ve düzenlenen basamağını katalizler.
• II — ATP PFK-1'i inhibe eder — doğru, yüksek ATP allosterik düzenleyici bölgeye bağlanarak enzimin fruktoz-6-fosfata ilgisini azaltır.
• III — Fruktoz-2,6-bisfosfat PFK-1'i uyarır — doğru, enzimin substrata ilgisini artırır ve ATP’nin inhibitör etkisini azaltır.

Aklında kalsın

AMP ve ADP düşük enerji sinyali olarak PFK-1'i uyarırken sitrat yeterli biyosentetik yakıt bulunduğunu bildirerek enzimi inhibe eder. Üçü de doğru olduğundan cevap I, II ve III’tür.

Kısaca — Glukoneogenez başlıca karaciğerde yürür ve biyotinli pirüvat karboksilazı kullanır; asetil-KoA net glukoz sağlayamadığından I ve II doğrudur.

Glukoneogenez, glikolizin geri dönüşümsüz basamaklarını farklı enzimlerle aşarak laktat, gliserol ve glukojenik amino asitlerden glukoz üretir. Asetil-KoA ise insanlarda pirüvata geri çevrilemediğinden bu yolun net karbon kaynağı olamaz.

İfadeler

• I — Başlıca karaciğerde gerçekleşir — doğru, açlık glisemisinin korunmasında temel organ karaciğerdir; uzamış açlıkta böbrek de katkı sağlar.
• II — Pirüvat karboksilaz biyotin gerektirir — doğru, mitokondride pirüvata $CO_2$ ekleyerek oksaloasetat oluşturan biyotin bağımlı enzimdir.
• III — Asetil-KoA’dan net glukoz sentezlenir — yanlış, pirüvat dehidrojenaz geri dönüşümsüzdür ve asetil-KoA karbonları döngüde $CO_2$ olarak kaybedilir.

Aklında kalsın

Tek sayılı yağ asitlerinden oluşan propiyonil-KoA, süksinil-KoA üzerinden glukojeniktir; bu özellik çift sayılı yağ asitlerinde yoktur. I ve II doğru, III yanlış olduğundan cevap I ve II’dir.

Kısaca — Pentoz fosfat yolu indirgenme tepkimeleri için NADPH ve nükleotid sentezi için riboz-5-fosfat sağlar; doğrudan ATP üretmediğinden I ve II doğrudur.

Yolun oksidatif evresi glukoz-6-fosfatı oksitleyerek NADPH üretir; oksidatif olmayan evre ise pentozları glikolitik ara ürünlere dönüştürebilir. Tepkimelerinde substrat düzeyinde fosforilasyon veya oksidatif fosforilasyon bulunmaz.

İfadeler

• I — NADPH üretir — doğru, yağ asidi sentezi ve indirgenmiş glutatyonun yenilenmesi gibi süreçlere indirgeme gücü sağlar.
• II — Riboz-5-fosfat sağlar — doğru, pürin ve pirimidin nükleotidlerinin şeker bileşeninin sentezine kaynak oluşturur.
• III — ATP üretiminin ana yoludur — yanlış, yol doğrudan ATP üretmez; ATP’nin başlıca kaynakları glikoliz ve oksidatif fosforilasyondur.

Aklında kalsın

Oksidatif evrenin hız kısıtlayıcı enzimi G6PD, oksidatif olmayan evrenin transketolazı ise tiamin pirofosfat kullanır. I ve II doğru, III yanlış olduğundan cevap I ve II’dir.