Kollajenin üçlü sarmalı, prolin ve lizin kalıntıları C vitaminine bağımlı enzimlerle hidroksillendikten sonra kararlı hale gelir; iskorbütte diş eti ve damar kanamalarının nedeni budur.
Ekstrasellüler Matriks Biyokimyası; kollajen, elastin, fibrillin, fibronektin ve proteoglikanların yapısını, bu moleküllerin sentezi ve glikozilasyonunun geçtiği organelleri ve matriksi yıkan metalloproteinazlarla bunların doku inhibitörleri arasındaki dengeyi kapsar. Kollajen tiplerinin dokulara göre dağılımı ile Ehlers-Danlos ve Marfan sendromu gibi kalıtsal bağ dokusu hastalıkları da bu konunun içindedir.
Sorular hem doğrudan bilgi soruları hem de bir hastalıkta matriks yıkımını değiştiren mekanizmayı soran kısa vakalar halinde gelir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Kollajenin yapısı ve sentezi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Cevabı göster
Cevap: E — Tip IV kollajen fibril oluşturur ve tendonun başlıca kollajen tipidir.
Kısaca — Tip IV kollajen fibril değil bazal membran ağı oluşturur; tendonun çekme dayanımını sağlayan başlıca kollajen tip I’dir.
Tip IV kollajenin uç bölgeleri kesilmeden kalır ve moleküller arası bağlantılarla iki boyutlu bir ağ kurar. Bu örgütlenme bazal membrana destek ve süzme iskelesi kazandırır; tendon ise paralel dizilmiş tip I kollajen fibrillerine dayanır.
Neden diğerleri doğru
Üçlü sarmal yapıda her üçüncü kalıntı glisindir. — Gly-X-Y tekrarındaki glisinin küçük yan zinciri, üç alfa zincirinin heliks merkezinde sıkıca paketlenmesini sağlar.
Hidroksilizin kalıntılarına galaktoz ve glukoz eklenerek glikozillenir. — Bu glikozillenme endoplazmik retikulumda, üçlü heliks tamamlanmadan önce gerçekleşir.
Lizil oksidaz bakır bağımlı bir enzimdir ve çapraz bağların oluşumunu sağlar. — Hücre dışında allizin oluşturarak kollajen molekülleri arasında kovalent bağlanmayı başlatır.
Prokollajenin uçlarındaki propeptitler hücre dışında prokollajen peptidazlarla uzaklaştırılır. — N- ve C-propeptitlerin kesilmesi tropokollajeni oluşturup fibril birleşmesini mümkün kılar.
Aklında kalsın
Kollajen tipleri supramoleküler örgütlenmeleriyle ayrılır; tip VII, bazal membranı alttaki bağ dokusuna bağlayan ankraj fibrillerini oluşturur.
2. soruKolay
Aşağıdaki hücresel yapılardan hangisi, proteinlerin O-bağlı glikozilasyonunun post-translasyonel olarak gerçekleştiği temel organeldir?
Cevabı göster
Cevap: A — Golgi aygıtı
Kısaca — O-bağlı glikozilasyon, protein sentezi tamamlandıktan sonra Golgi aygıtında monosakkaritlerin serin veya treonine aktarılmasıyla gerçekleşir.
O-bağlı glikozilasyonda dolikol fosfat gibi bir lipid taşıyıcı kullanılmaz; şekerler glikoziltransferazlar aracılığıyla Golgi lümeninde hedef proteinin -OH gruplarına basamak basamak doğrudan eklenir.
Neden diğerleri değil
Granüllü endoplazmik retikulum — N-bağlı glikozilasyonun başladığı ve dolikol üzerinden aktarımın yapıldığı yerdir.
Lizozom — Hücre içi sindirimden ve glikoproteinlerin asit hidrolazlarla katabolik yıkımından sorumludur.
Peroksizom — Çok uzun zincirli yağ asitlerinin oksidasyonu ve hidrojen peroksit metabolizmasında görev alır.
Mitokondri — Oksidatif fosforilasyon ile ATP üretiminin yapıldığı organeldir, glikozilasyon yürütmez.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.